Σε υψηλά επίπεδα οι διεθνείς τιμές τροφίμων λόγω γεωπολιτικών και κλιματικών πιέσεων
Νέα σημαντική αύξηση κατέγραψαν τον Αύγουστο οι διεθνείς τιμές των βασικών τροφίμων, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από τα τέλη του 2022. Η ανοδική πορεία αποδίδεται σε έναν συνδυασμό γεωπολιτικών εξελίξεων και δυσμενών καιρικών συνθηκών, οι οποίες δημιουργούν νέες αβεβαιότητες γύρω από την παραγωγή και τη διαθεσιμότητα αγροτικών προϊόντων σε βασικές χώρες του κόσμου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα την Παρασκευή ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), ο διεθνής δείκτης τιμών τροφίμων ενισχύθηκε κατά 1,9% τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα. Η άνοδος προήλθε κυρίως από την πορεία των σιτηρών, της ζάχαρης και των γαλακτοκομικών προϊόντων, δείχνοντας ότι οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές παραμένουν έντονες.
Η κατάσταση στην παγκόσμια αγορά τροφίμων γίνεται ακόμη πιο σύνθετη, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα προβλήματα που αφορούν την παραγωγή, τις εμπορικές ροές και τις καιρικές συνθήκες. Οι εξελίξεις αυτές προστίθενται στο ήδη αυξημένο κόστος που αντιμετωπίζουν οι αγρότες, από τις τιμές της ενέργειας και των εφοδίων έως το συνολικό κόστος καλλιέργειας και μεταφοράς των προϊόντων.
Νέες πιέσεις από τη Μαύρη Θάλασσα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους παγκόσμιας παραγωγής και εξαγωγής σιτηρών. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή έχουν ενταθεί από τα μέσα Ιουλίου, αυξάνοντας τους κινδύνους για τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων προς τις διεθνείς αγορές.
Στην Ουκρανία, οι παραγωγοί εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην εξαγωγή των σιτηρών τους, ενώ η προοπτική περαιτέρω κλιμάκωσης των ρωσικών επιθέσεων δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για την παραγωγή, την αποθήκευση και τη μεταφορά των προϊόντων.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις διεθνείς αγορές, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στις εξαγωγές από την περιοχή μπορεί να περιορίσει την προσφορά σιτηρών και να ενισχύσει τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Οι προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν εμφανίζονται πλέον πιο περιορισμένες, γεγονός που διατηρεί υψηλό το επίπεδο γεωπολιτικού κινδύνου στις διεθνείς αγορές.
Ανησυχία και για την ευρωπαϊκή παραγωγή
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών αναμένεται να διαδραματίσουν και οι επιδόσεις της ευρωπαϊκής γεωργικής παραγωγής. Οι δυσμενείς συνθήκες που έχουν επηρεάσει ορισμένες καλλιέργειες στην Ευρώπη ενδέχεται να οδηγήσουν σε χαμηλότερες συγκομιδές και, κατά συνέπεια, να αυξήσουν την ανάγκη εισαγωγής αγροτικών προϊόντων από τρίτες χώρες.
Μια μεγαλύτερη εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των χωρών για την εξασφάλιση διαθέσιμων ποσοτήτων στις διεθνείς αγορές. Αυτό, με τη σειρά του, είναι πιθανό να δημιουργήσει πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στις τιμές, ιδιαίτερα εάν η παγκόσμια προσφορά παραμείνει περιορισμένη.
Τα στοιχεία του FAO αποτυπώνουν ήδη σημαντικές μεταβολές σε επιμέρους κατηγορίες προϊόντων. Ενδεικτικά, η διεθνής τιμή του σιταριού αυξήθηκε κατά 2,6% μέσα στον Αύγουστο, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στην αγορά της ζάχαρης, όπου καταγράφηκε αύξηση 11,9%.
Οι χρηματιστηριακές αγορές αγροτικών προϊόντων ενισχύονται
Η ανοδική τάση δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές που καταγράφονται στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων. Αντίστοιχες πιέσεις παρατηρούνται και στις αγορές futures, όπου διαπραγματεύονται συμβόλαια που συνδέονται με την τιμή μελλοντικής παράδοσης βασικών αγροτικών προϊόντων.
Οι τιμές των συμβολαίων για σημαντικές καλλιέργειες, μεταξύ των οποίων το σιτάρι και το καλαμπόκι, έχουν κινηθεί σε επίπεδα που προσεγγίζουν υψηλά αρκετών ετών. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές εξακολουθούν να τιμολογούν αυξημένους κινδύνους για την προσφορά και τη διαθεσιμότητα των αγροτικών προϊόντων.
Χαρακτηριστική είναι η πορεία του Bloomberg Agriculture Spot Index, ο οποίος παρακολουθεί την εξέλιξη δέκα βασικών αγροτικών εμπορευμάτων. Ο συγκεκριμένος δείκτης σημείωσε τον Αύγουστο άνοδο μεγαλύτερη του 13%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξησή του από τον Ιούλιο του 2012.
Ο κίνδυνος ενός νέου πληθωριστικού κύματος
Πρόσθετη ανησυχία προκαλούν και οι κλιματικές εξελίξεις. Η πιθανότητα εκδήλωσης ενός ασυνήθιστα ισχυρού φαινομένου «Ελ Νίνιο» ενισχύει τους φόβους ότι οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες μπορεί να συνεχίσουν να επηρεάζουν την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.
Το «Ελ Νίνιο» μπορεί να προκαλέσει σημαντικές μεταβολές στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, επηρεάζοντας τις καλλιέργειες και τις αποδόσεις τους. Για τις διεθνείς αγορές τροφίμων, ένας τέτοιος κλιματικός παράγοντας αποτελεί σημαντικό κίνδυνο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ήδη υπάρχουν γεωπολιτικές και εμπορικές αναταράξεις.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αγορές τροφίμων παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες σε νέες διαταραχές της προσφοράς. Εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχιστούν και παράλληλα οι καιρικές συνθήκες επηρεάσουν αρνητικά την παραγωγή, δεν αποκλείεται να προκύψουν νέες αυξήσεις στις τιμές των βασικών αγροτικών προϊόντων.
Το ενδεχόμενο αυτό δημιουργεί ευρύτερες ανησυχίες και για τον πληθωρισμό, καθώς οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των πρώτων υλών μπορούν, με χρονική καθυστέρηση, να περάσουν στην αλυσίδα παραγωγής και τελικά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι ο δείκτης του FAO αφορά κυρίως τις διεθνείς τιμές των βασικών εμπορευμάτων και όχι τις τελικές τιμές λιανικής. Συνεπώς, οι μεταβολές που καταγράφονται στις διεθνείς αγορές δεν μεταφέρονται απαραίτητα άμεσα στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, εφόσον οι ανοδικές πιέσεις διατηρηθούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, είναι πιθανό να επηρεάσουν σταδιακά το κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η παγκόσμια αγορά τροφίμων εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με γεωπολιτικούς, εμπορικούς και κλιματικούς παράγοντες να λειτουργούν ταυτόχρονα ως πηγές κινδύνου. Η πιθανότητα ενός νέου κύματος αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων παραμένει, επομένως, υπαρκτή, ιδιαίτερα εάν οι πιέσεις στην παγκόσμια προσφορά ενταθούν τους επόμενους μήνες.
