ΕΕ–Βρετανία: Προσχέδιο συμφωνίας για τέλος στους υγειονομικούς ελέγχους

Φωτογραφία: DS Pugh / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
Φωτογραφία: DS Pugh / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Βρετανία και ΕΕ συμφώνησαν, σύμφωνα με το BBC, σε προσχέδιο συμφωνίας που καταργεί μεγάλο μέρος των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων στο εμπόριο τροφίμων μετά το Brexit. Για τους Έλληνες εξαγωγείς τροφίμων, για τους οποίους η βρετανική αγορά μεγαλώνει γρήγορα, μπορεί να σημαίνει λιγότερα έγγραφα και χαμηλότερο κόστος. Η συμφωνία όμως δεν έχει ακόμη υπογραφεί.

Τι περιλαμβάνει το προσχέδιο

Όπως μετέδωσε το BBC, ένα κείμενο περίπου 200 σελίδων για τη λεγόμενη συμφωνία SPS (sanitary and phytosanitary) διανεμήθηκε στους πρέσβεις των κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, για συζήτηση την Τετάρτη 4/11/2026. Μαζί κυκλοφόρησαν προσχέδια για το σύστημα εμπορίας εκπομπών και για πρόγραμμα κινητικότητας νέων, καθώς και σχέδιο κοινής δήλωσης 15 σελίδων για τους ηγέτες.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η συμφωνία θα καταργήσει:

  • τα πιστοποιητικά υγείας για εξαγωγή (Export Health Certificates), που κοστίζουν περίπου 200 λίρες το καθένα,
  • τα φυτοϋγειονομικά πιστοποιητικά, περίπου 25 λίρες το καθένα,
  • τέλη επιθεωρητών, πιστοποιητικά βιολογικών και ορισμένα λιμενικά τέλη και τέλη δειγματοληψίας.

Το BBC αναφέρει ότι οι αλλαγές αφορούν τόσο τις εξαγωγές όσο και τις εισαγωγές από και προς την ΕΕ. Σε αντάλλαγμα, η Βρετανία αναμένεται να ακολουθεί τους κανόνες της ΕΕ για τα τρόφιμα, τα φυτά και τα ζώα, και τις μελλοντικές αλλαγές τους. Η ρύθμιση αυτή ονομάζεται «δυναμική ευθυγράμμιση».

Τι δεν αλλάζει

Η συμφωνία δεν φέρνει τη Βρετανία πίσω στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση. Οι τελωνειακές διασαφήσεις θα παραμείνουν, όπως σημειώνει το βρετανικό κλαδικό μέσο IN Food. Αλλάζουν μόνο τα υγειονομικά έγγραφα και οι έλεγχοι.

Επίσης, μέχρι να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, ισχύουν κανονικά οι σημερινές απαιτήσεις πιστοποίησης και ελέγχων.

Πότε μπορεί να εφαρμοστεί

Το χρονοδιάγραμμα δεν είναι ακόμη σαφές. Η επίσημη ανακοίνωση αναμένεται στη σύνοδο κορυφής ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου της 20/11/2026. Οδηγίες της βρετανικής κυβέρνησης από τον Ιούλιο ανέφεραν εφαρμογή στα μέσα του 2027. Πρόσφατα δημοσιεύματα όμως, όπως καταγράφουν το IN Food και η The Grocer, κάνουν λόγο για καθυστέρηση έως το 2028.

Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά ότι η συμφωνία θα αποφέρει τελικά όφελος 5,1 δισ. λιρών τον χρόνο στη βρετανική οικονομία. Πρόκειται για εκτίμηση της ίδιας της κυβέρνησης.

Γιατί αφορά την Ελλάδα

Η βρετανική αγορά είναι από τις πιο δυναμικές για τα ελληνικά τρόφιμα. Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής τελωνειακής υπηρεσίας (HMRC), που επεξεργάστηκε το Γραφείο ΟΕΥ της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο, το γιαούρτι ήταν το πρώτο ελληνικό εξαγώγιμο προϊόν στη Βρετανία στο 8μηνο του 2026. Έφτασε τα 152,57 εκατ. λίρες (+67,1%). Τα τυριά ήταν έκτα, με 77,43 εκατ. λίρες (+16,7%).

Γαλακτοκομικά, κρέατα και φυτικά προϊόντα είναι ακριβώς οι κατηγορίες που σήμερα περνούν πρόσθετους υγειονομικούς ελέγχους. Άρα η συμφωνία αγγίζει άμεσα τον πιο δυναμικό κλάδο των ελληνικών εξαγωγών προς τη Βρετανία.

Τι σημαίνει για τον Έλληνα εξαγωγέα

  • Λιγότερο κόστος ανά φορτίο: Αν καταργηθούν τα υγειονομικά πιστοποιητικά και τα τέλη ελέγχου, μειώνεται το κόστος κάθε αποστολής. Αυτό μετράει ιδιαίτερα για μικρά και συχνά φορτία.
  • Ταχύτερη παράδοση: Λιγότεροι έλεγχοι στα σύνορα σημαίνουν λιγότερες καθυστερήσεις για ευαλλοίωτα προϊόντα, όπως γαλακτοκομικά, φρούτα και λαχανικά.
  • Τα τελωνεία μένουν: Οι τελωνειακές διασαφήσεις, οι κανόνες καταγωγής και η συνεργασία με εκτελωνιστή συνεχίζονται κανονικά.
  • Τίποτα δεν αλλάζει ακόμη: Ως την έναρξη ισχύος ισχύουν οι σημερινοί κανόνες. Αξίζει να παρακολουθήσετε τη σύνοδο της 20/11 και το τελικό κείμενο για εξαιρέσεις ανά προϊόν.
  • Περισσότερος ανταγωνισμός: Η συμφωνία ισχύει και για τις δύο πλευρές. Βρετανικά και άλλα ευρωπαϊκά προϊόντα θα κινούνται επίσης πιο εύκολα. Η διαφοροποίηση και η επωνυμία μετράνε περισσότερο.

Πηγές

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ