ΗΠΑ–ΕΕ: Δάνειο 3 δισ. ευρώ στην Airbus απειλεί την εμπορική εκεχειρία

Φωτογραφία: Daniel Eledut / Unsplash
Φωτογραφία: Daniel Eledut / Unsplash

Ο USTR Τζέιμισον Γκριρ ζητά στοιχεία για το δάνειο της ΕΤΕπ· οι Βρυξέλλες απαντούν ότι είναι πλήρως σύμφωνο με τη συμφωνία του 2021

Ένα δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων προς την Airbus έγινε το νέο σημείο τριβής ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Δεν αλλάζει κανέναν δασμό σήμερα, δοκιμάζει όμως τη συμφωνία που κρατά στο 15% τους αμερικανικούς δασμούς στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα.

Η προειδοποίηση του Γκριρ

Ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ (USTR), Τζέιμισον Γκριρ, εξέδωσε στις 26 Οκτωβρίου ανακοίνωση για την κατάσταση της εμπορικής «εκεχειρίας» ΗΠΑ–ΕΕ. Αφορμή ήταν το δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) προς την Airbus, το μεγαλύτερο που έχει χορηγήσει ποτέ η τράπεζα. Ο Γκριρ υπενθύμισε ότι οι ΗΠΑ, μετά τη δικαίωσή τους στον ΠΟΕ και την επιβολή δασμών, συμφώνησαν με την ΕΕ να αναστείλουν τους δασμούς. Σε αντάλλαγμα, οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν ότι η χρηματοδότηση των κατασκευαστών μεγάλων πολιτικών αεροσκαφών θα γίνεται με όρους αγοράς.

«Παρά τα συνεχή αιτήματα, ο USTR εξακολουθεί να μην έχει λεπτομέρειες για το δάνειο», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η κατάσταση «εισάγει σημαντική αβεβαιότητα στο διατλαντικό εμπόριο στον αεροδιαστημικό τομέα». Ζήτησε επίλυση «το συντομότερο δυνατό», ώστε να αποφευχθεί παραβίαση των όρων της συμφωνίας.

Το ιστορικό: 17 χρόνια διαφοράς, εκεχειρία από το 2021

Σύμφωνα με το Reuters, το δάνειο χορηγήθηκε τον Ιούνιο και ανέρχεται σε περίπου 3,4 δισ. δολάρια. Η ΕΤΕπ το είχε ανακοινώσει ως χρηματοδότηση 3 δισ. ευρώ. Η Boeing είχε ζητήσει τον Ιούλιο από την αμερικανική κυβέρνηση να πιέσει για διαφάνεια.

ΗΠΑ και ΕΕ είχαν συγκρουστεί επί 17 χρόνια στον ΠΟΕ για τις επιδοτήσεις σε Airbus και Boeing. Το 2021 συμφώνησαν σε πενταετή εκεχειρία, που «πάγωσε» αμοιβαίους δασμούς σε εμπόριο ύψους περίπου 11,5 δισ. δολαρίων. Η εκεχειρία παρατάθηκε τον Ιούλιο, αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την ευρύτερη εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ.

Η απάντηση των Βρυξελλών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε τους ισχυρισμούς στις 27 Οκτωβρίου. Εκπρόσωπός της δήλωσε ότι η ΕΕ παραμένει «πλήρως δεσμευμένη» στη συμφωνία του 2021 και ότι η χρηματοδότηση είναι «πλήρως σύμφωνη» με αυτήν. Σύμφωνα με την ίδια, το δάνειο στηρίζει ένα ευρύ, πολυετές πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας σε πολιτική αεροπορία, άμυνα και ασφάλεια, και δεν αποτελεί χρηματοδότηση εκκίνησης για συγκεκριμένο νέο αεροσκάφος. Πρόσθεσε ότι η Επιτροπή βρίσκεται σε στενή επαφή με τον USTR και θα παράσχει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες.

Η Airbus, μέσω εκπροσώπου, χαρακτήρισε το δάνειο τυπική εταιρική χρηματοδότηση, παρόμοια με εμπορικά δάνεια που έχει υπογράψει στο παρελθόν. Η ΕΤΕπ είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι πρόκειται για «κανονικό δάνειο, με τόκο».

Γιατί αφορά όλους τους εξαγωγείς, όχι μόνο την αεροναυπηγική

Η διαφορά δεν είναι απομονωμένη. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026, μετά την έγκριση από Κοινοβούλιο και Συμβούλιο. Τα βασικά του σημεία:

  • Ανώτατος δασμός 15% για τις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, χωρίς σώρευση
  • Μηδενικοί ή σχεδόν μηδενικοί δασμοί για ορισμένες κατηγορίες, μεταξύ των οποίων όλα τα αεροσκάφη και τα ανταλλακτικά τους
  • Προθεσμία έως το τέλος του 2026 για να ευθυγραμμίσουν οι ΗΠΑ με το όριο του 15% τους δασμούς στα παράγωγα χάλυβα και αλουμινίου, που φτάνουν σήμερα έως 50%
  • Μηχανισμός αναστολής των ευρωπαϊκών παραχωρήσεων, αν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους
  • Ρήτρα λήξης το 2029

Η Επιτροπή αναφέρει ως επίτευγμα της συμφωνίας και την επ’ αόριστον παράταση της εκεχειρίας Airbus–Boeing. Μια νέα κρίση στον αεροδιαστημικό τομέα δοκιμάζει έτσι ένα από τα θεμέλια της συνολικής συμφωνίας.

Η ελληνική θέση: διάλογος και τήρηση δεσμεύσεων

Λίγες ημέρες νωρίτερα, στο Άτυπο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ για το Εμπόριο στο Δουβλίνο (22–23 Οκτωβρίου), ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης τάχθηκε, σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών, υπέρ του εποικοδομητικού διαλόγου με τις ΗΠΑ και την Κίνα και της εφαρμογής των συμφωνημένων δεσμεύσεων. Έδωσε έμφαση στο άνοιγμα αγορών για τα ελληνικά προϊόντα, στον περιορισμό των εμπορικών εμποδίων και στην ασφάλεια εφοδιασμού. Ανέδειξε επίσης τις ελληνικές πρωτοβουλίες για στενότερους δεσμούς με τη Νοτιοανατολική Ασία και τον Κόλπο, μεταξύ άλλων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. «Στηρίζουμε συμφωνίες που αντανακλούν τα συμφέροντα και τις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεών μας, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις ευαισθησίες, ιδίως στον αγροδιατροφικό τομέα», δήλωσε.

Τι σημαίνει για τον Έλληνα εξαγωγέα

Οι ΗΠΑ είναι σημαντική αγορά για τα ελληνικά προϊόντα. Σύμφωνα με τον ΠΣΕ, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έφτασαν τα 1.843,7 εκατ. ευρώ στο 8μηνο του 2026 (+17,4%). Η σταθερότητα του ορίου του 15% είναι ό,τι πιο πολύτιμο για όσους εξάγουν τρόφιμα, ποτά ή βιομηχανικά προϊόντα στην αμερικανική αγορά, γιατί τους επιτρέπει να τιμολογούν και να κλείνουν συμβόλαια με ορατότητα.

Η διαφορά για την Airbus δεν αλλάζει, προς το παρόν, κανέναν δασμό. Δείχνει όμως ότι η διατλαντική ισορροπία είναι εύθραυστη. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις με έκθεση στις ΗΠΑ, η σύσταση είναι πρακτική: να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, να έχουν έτοιμα σενάρια τιμολόγησης και να ενισχύουν τη διαφοροποίηση αγορών, όπως ζητά και η ελληνική εξωτερική πολιτική.

Πηγές

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ