Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει στην ανανέωση της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά (USMCA) με τη σημερινή της μορφή. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η απόφαση αυτή δεν σηματοδοτεί τον τερματισμό της συμφωνίας, αλλά την έναρξη μιας νέας φάσης διαπραγματεύσεων με τους δύο γειτονικούς εμπορικούς εταίρους, με στόχο την αναθεώρηση και τη βελτίωση των όρων της ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η USMCA, η οποία είχε υπογραφεί κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ ως διάδοχη συμφωνία της NAFTA, περιλάμβανε ειδική πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οι τρεις συμμετέχουσες χώρες μπορούσαν, έως την 1η Ιουλίου, να επιβεβαιώσουν από κοινού την ανανέωσή της, παρατείνοντας την ισχύ της για ακόμη 16 χρόνια. Ωστόσο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μην εγκρίνουν την παράταση με τους υφιστάμενους όρους, η συμφωνία δεν ανανεώνεται αυτόματα για τη νέα δεκαεξαετή περίοδο. Αντίθετα, ενεργοποιείται ο μηχανισμός που προβλέπει ετήσια παράταση της ισχύος της, εκτός εάν κάποια από τις τρεις χώρες γνωστοποιήσει επισήμως την πρόθεσή της να αποχωρήσει από τη συμφωνία.
Η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον ακολούθησε τηλεδιάσκεψη υψηλόβαθμων αξιωματούχων των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και του Μεξικού, η οποία είχε ως στόχο την εξεύρεση κοινής θέσης για το μέλλον της εμπορικής συμφωνίας. Ωστόσο, οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συμφωνία, καθώς παρέμειναν σημαντικές διαφωνίες σχετικά με τους όρους που θα έπρεπε να διέπουν τη μελλοντική συνεργασία των τριών χωρών.
Ο εκπρόσωπος Εμπορίου του Λευκού Οίκου, Τζέιμισον Γκριρ, ο οποίος είχε κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν διατεθειμένες να ανανεώσουν τη συμφωνία υπό το ισχύον καθεστώς. Όπως ανέφερε, η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η USMCA χρειάζεται ουσιαστικές αλλαγές και, για τον λόγο αυτό, η ανανέωσή της δεν προχώρησε.
Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ, βασικός λόγος για τη στάση της Ουάσιγκτον ήταν η εκτίμηση ότι η ισχύουσα συμφωνία δεν κατάφερε να μειώσει σε ικανοποιητικό βαθμό το εμπορικό έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών έναντι του Καναδά και του Μεξικού. Η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι απαιτούνται σημαντικές τροποποιήσεις ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων και να εξυπηρετηθούν καλύτερα τα οικονομικά συμφέροντα της χώρας. Ο ίδιος αξιωματούχος υπογράμμισε επίσης ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα, αποφεύγοντας μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις και τις αγορές.
Παρά τη μη ανανέωση της συμφωνίας, ο Τζέιμισον Γκριρ διευκρίνισε ότι οι συνομιλίες με τον Καναδά και το Μεξικό θα συνεχιστούν κανονικά. Όπως εξήγησε, η υφιστάμενη USMCA θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται στο μεταξύ, διασφαλίζοντας τη συνέχεια των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των τριών χωρών έως ότου επιτευχθεί νέα συμφωνία ή μέχρι να λήξει η προβλεπόμενη διάρκεια ισχύος της, σε περίπου δέκα χρόνια, εφόσον δεν υπάρξει προηγουμένως αποχώρηση κάποιου από τα συμβαλλόμενα μέρη.
Η στάση αυτή της αμερικανικής κυβέρνησης δεν αποτέλεσε έκπληξη, καθώς ήδη από τις αρχές του μήνα ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε διαμηνύσει δημόσια ότι δεν προτίθεται να εγκρίνει την ανανέωση της συμφωνίας χωρίς σημαντικές αλλαγές στους όρους της. Οι δηλώσεις αυτές είχαν προϊδεάσει τόσο τις κυβερνήσεις του Καναδά και του Μεξικού όσο και τις διεθνείς αγορές ότι επίκειται ένας νέος κύκλος δύσκολων διαπραγματεύσεων για το μέλλον της εμπορικής συνεργασίας στη Βόρεια Αμερική.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη προγραμματιστεί νέος γύρος διαβουλεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Μεξικού για τις 20 Ιουλίου, κατά τον οποίο αναμένεται να εξεταστούν τα βασικά σημεία που επιθυμεί να τροποποιήσει η αμερικανική πλευρά. Αντίθετα, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις αντίστοιχες συνομιλίες με τον Καναδά. Παρ’ όλα αυτά, ο Καναδός υπουργός Εμπορίου, Ντομίνικ ΛεΜπλαν, δήλωσε ότι οι τρεις χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τον διάλογο, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η καναδική κυβέρνηση εξακολουθεί να στηρίζει τη διατήρηση και την ανανέωση της USMCA.
Από την πλευρά του Μεξικού, η πρόεδρος Κλαούντια Σεϊνμπάουμ είχε δηλώσει μία ημέρα νωρίτερα ότι ανέμενε την τελική απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι τόσο το Μεξικό όσο και ο Καναδάς είχαν ήδη ολοκληρώσει τις απαραίτητες διαδικασίες και είχαν εγκρίνει την ανανέωση της συμφωνίας για ακόμη 16 χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη διαφορετική προσέγγιση των τριών χωρών ως προς το μέλλον της εμπορικής συνεργασίας.
Ο Καναδάς και το Μεξικό αποτελούν διαχρονικά δύο από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, με ιδιαίτερα υψηλό όγκο διασυνοριακών συναλλαγών σε βιομηχανικά προϊόντα, αγροτικά αγαθά, ενέργεια και υπηρεσίες. Ωστόσο, μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, οι δύο χώρες βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας εμπορικής στρατηγικής της Ουάσιγκτον, καθώς αποτέλεσαν τους πρώτους αποδέκτες των νέων δασμών που επέβαλε η αμερικανική κυβέρνηση. Η εξέλιξη αυτή επιβάρυνε τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των τριών κρατών και δημιούργησε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με το μέλλον της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου στη Βόρεια Αμερική.
