Η Ισπανία, ο μεγαλύτερος παραγωγός ελαιολάδου στον κόσμο, ενεργοποίησε μηχανισμό απόσυρσης προϊόντος από την αγορά για την περίοδο 2026/2027. Με απόφαση που δημοσιεύθηκε στην ισπανική Επίσημη Εφημερίδα (BOE) στις 6 Νοεμβρίου, τα ελαιοτριβεία της χώρας υποχρεούνται να κρατούν σε αποθήκευση το 12% της παραγωγής τους, περίπου 188.000 τόνους κατά το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Τι προβλέπει η απόφαση
Πρόκειται για την απόφαση της 4ης Νοεμβρίου 2026 της Γενικής Διεύθυνσης Παραγωγής και Αγορών Γεωργικών Προϊόντων (BOE-A-2026-23330). Εφαρμόζει τον κανόνα εμπορίας ελαιολάδου της περιόδου 2026/2027 (υπουργική απόφαση APA/1145/2026 της 29ης Οκτωβρίου), ο οποίος στηρίζεται στο άρθρο 167α του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 για την Κοινή Οργάνωση Αγορών.
Βασικά σημεία:
- Κάθε ελαιοτριβείο αποθηκεύει το 12% της μηνιαίας δηλωμένης παραγωγής του, σε δικές του ή τρίτες εγκαταστάσεις.
- Η υποχρέωση ισχύει από την παραγωγή Νοεμβρίου. Η παραγωγή Οκτωβρίου, πρώτου μήνα της περιόδου, εξαιρείται.
- Το ελαιοτριβείο επιλέγει ελεύθερα ποια κατηγορία ελαιολάδου θα αποσύρει.
- Το αποσυρόμενο λάδι μένει εκτός αγοράς έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
- Η απόφαση μπορεί να τροποποιηθεί από τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής, σύμφωνα με το υπουργείο.
Γιατί ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός
Ο ισπανικός κανόνας προβλέπει απόσυρση όταν τα αρχικά αποθέματα και η εκτιμώμενη παραγωγή φτάνουν ή ξεπερνούν το 120% του μέσου όρου των έξι προηγούμενων περιόδων. Το ανώτατο ποσοστό απόσυρσης είναι 20% της εκτιμώμενης παραγωγής.
Τα επίσημα στοιχεία που επικαλείται η απόφαση:
- εκτιμώμενη παραγωγή 2026/27: 1.602.596 τόνοι, +23% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αυτόνομων κοινοτήτων
- αρχικά αποθέματα: 357.040 τόνοι, +23,3% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το σύστημα πληροφόρησης SIMO
Αν επιβεβαιωθεί, η φετινή σοδειά θα είναι η τέταρτη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην Ισπανία, κατά το υπουργείο. Η Ανδαλουσία αναμένεται να δώσει 1.261.200 τόνους, σχεδόν το 79% του συνόλου, με την επαρχία Χαέν στους 575.000 τόνους. Το υπουργείο σημειώνει ότι οι εκτιμήσεις είναι προκαταρκτικές.
Στόχος του μέτρου, σύμφωνα με τη Μαδρίτη, είναι η ρύθμιση της προσφοράς και η σταθεροποίηση της αγοράς, προς όφελος παραγωγών και αγοραστών.
Η ελληνική πλευρά: παραγωγή και αγορές
Η Ελλάδα μπαίνει στη νέα περίοδο επίσης με μεγαλύτερη σοδειά. Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου (IOC), που παρουσιάστηκαν στη 67η σύνοδο της Συμβουλευτικής Επιτροπής του (29/10/2026), η ελληνική παραγωγή 2026/27 υπολογίζεται σε 300.000 τόνους. Για το σύνολο της ΕΕ η εκτίμηση είναι περίπου 2,4 εκατ. τόνοι, για την Ισπανία 1,6 εκατ., για την Ιταλία 280.000 και για την Πορτογαλία 195.000 τόνοι.
Στις εξαγωγές, η εικόνα δείχνει ισχυρή εξάρτηση από μία αγορά. Με βάση τα στοιχεία που δηλώνει η Ελλάδα στη βάση UN Comtrade (κλάση HS 1509, σε δολάρια ΗΠΑ):
| Ελληνικές εξαγωγές ελαιολάδου | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| Σύνολο (εκατ. δολ.) | 1.014,2 | 1.034,1 |
| Σύνολο (χιλ. τόνοι) | 117,9 | 172,2 |
| Ιταλία (εκατ. δολ.) | 538,8 | 590,1 |
| Γερμανία (εκατ. δολ.) | 133,3 | 117,5 |
| ΗΠΑ (εκατ. δολ.) | 81,1 | 77,6 |
Το 2025 η Ιταλία απορρόφησε το 57% της αξίας και περίπου το 66% του όγκου των ελληνικών εξαγωγών ελαιολάδου. Ο όγκος αυξήθηκε κατά 46%, ενώ η αξία μόλις κατά 2%, ένδειξη ότι οι μέσες τιμές εξαγωγής υποχώρησαν σημαντικά.
Τι σημαίνει για τον Έλληνα εξαγωγέα
Η Ισπανία είναι ο κύριος ανταγωνιστής της Ελλάδας στη χονδρική αγορά ελαιολάδου, κυρίως προς την Ιταλία. Η απόσυρση 12% δεν αλλάζει το ύψος της ισπανικής σοδειάς, αλλά περιορίζει τις ποσότητες που μπορούν να διατεθούν στην αγορά έως τον Σεπτέμβριο του 2027. Το αν και πόσο θα επηρεάσει τις τιμές και τη ζήτηση για ελληνικό λάδι δεν μπορεί να εκτιμηθεί ακόμη· θα φανεί από την πορεία της συγκομιδής και τα επόμενα στοιχεία του SIMO.
Σημεία προσοχής:
- Τιμές χύμα: Οι αγοραστές στην Ιταλία συγκρίνουν ισπανικό και ελληνικό λάδι. Οι πρώτες συναλλαγές της περιόδου είναι ένδειξη για το αν το μέτρο στηρίζει τις τιμές.
- Αναθεώρηση από 31/12: Η Μαδρίτη μπορεί να αλλάξει το ποσοστό. Οι συμβάσεις με παραδόσεις στο 2027 χρειάζονται ευέλικτους όρους.
- Διαφοροποίηση αγορών: Η συγκέντρωση στην Ιταλία κάνει τις ελληνικές εξαγωγές ευάλωτες στην ισορροπία προσφοράς της Ισπανίας. Γερμανία και ΗΠΑ παραμένουν οι επόμενες σε αξία αγορές.
- Τυποποιημένο έναντι χύμα: Τα στοιχεία HS 1509 δεν διαχωρίζουν τυποποιημένο και χύμα προϊόν. Ο διαχωρισμός απαιτεί ανάλυση σε επίπεδο οκταψήφιου κωδικού ΣΟ.
Πηγές
- BOE – Resolución de 4 de noviembre de 2026 (BOE-A-2026-23330), BOE αρ. 277, 6/11/2026
- Υπουργείο Γεωργίας Ισπανίας (MAPA) – Δελτίο τύπου απόσυρσης 12% (6/11/2026)
- MAPA – Aforo de cosecha de aceite de oliva 2026/2027 (1/10/2026)
- Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου – 67η σύνοδος Συμβουλευτικής Επιτροπής (29/10/2026)
- UN Comtrade – εξαγωγές Ελλάδας HS 1509 ανά χώρα, 2024–2025 (δηλώσεις Ελλάδας, USD), ανάκτηση 9/11/2026
