Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), οι τιμές των προϊόντων που διατίθενται μέσω των μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ παρουσίασαν αύξηση της τάξης του 1,59% τον Μάρτιο του 2025, συγκριτικά με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.
Αναλυτικά, τα βασικά ευρήματα της έρευνας έχουν ως εξής:
- Ο ρυθμός πληθωρισμού στις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ ανήλθε στο +1,59% τον Μάρτιο του 2025 σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024.
- Το κυλιόμενο 12μηνο που καλύπτει την περίοδο Απριλίου 2024 – Μαρτίου 2025 εμφάνισε οριακή μείωση -0,27%, ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε μέτρια άνοδος +0,76%.
- Σε μηνιαία βάση, οι τιμές του Μαρτίου 2025 σε σχέση με τον Φεβρουάριο 2025 κατέγραψαν μικρή πτώση κατά -0,19%.
Παρά την ελαφριά αποκλιμάκωση σε σχέση με τον αμέσως προηγούμενο μήνα, η συνολική άνοδος των τιμών σε ετήσια βάση αποδίδεται κυρίως στο γεγονός ότι οι τιμές του Μαρτίου 2024 αποτελούσαν μια χαμηλή βάση σύγκρισης, γεγονός που καθιστά την αύξηση του 2025 πιο αισθητή.
Μεγαλύτερες μειώσεις τιμών ανά κατηγορία προϊόντων στο 12μηνο
Ορισμένες κατηγορίες προϊόντων κατέγραψαν σημαντική μείωση στις τιμές τους κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, με τις μεγαλύτερες αποκλιμακώσεις να σημειώνονται στις εξής κατηγορίες:
- Απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού: -5,66%
- Τροφές και είδη για κατοικίδια: -3,65%
- Τρόφιμα παντοπωλείου: -2,58%
- Χαρτικά, καλλυντικά και είδη προσωπικής υγιεινής: -1,99%
- Έτοιμα γεύματα: -0,31%
Η μείωση στις τιμές αυτών των προϊόντων οφείλεται σε παράγοντες όπως η σταδιακή σταθεροποίηση της αγοράς μετά την πανδημία, καθώς και η πτώση του κόστους παραγωγής για συγκεκριμένα είδη.
Μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών ανά κατηγορία προϊόντων στο 12μηνο
Αντίθετα, άλλες κατηγορίες προϊόντων εμφάνισαν σημαντικές αυξήσεις τιμών, με τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις να εντοπίζονται στις εξής κατηγορίες:
- Μπισκότα, σοκολάτες και ζαχαρώδη προϊόντα: +12,20%
- Ορεκτικά, αλίπαστα και άλλα σερβιριζόμενα είδη: +6,96%
- Φρέσκα ψάρια και θαλασσινά: +5,99%
- Είδη πρωινού και ροφήματα: +5,77%
- Φρέσκα κρέατα: +5,67%
Η αύξηση στις τιμές των γλυκισμάτων και των ροφημάτων σχετίζεται άμεσα με την άνοδο των διεθνών τιμών βασικών πρώτων υλών, όπως το κακάο και ο καφές. Παράλληλα, η άνοδος στις τιμές των θαλασσινών αποδίδεται σε ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, καθώς η αλιευτική παραγωγή και οι ιχθυοκαλλιέργειες καλύπτουν οριακά τις ανάγκες της αγοράς. Όσον αφορά τα φρέσκα κρέατα, η άνοδος των τιμών ήταν αναμενόμενη λόγω της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου το 2024, που προκλήθηκε από επιδημίες που επηρέασαν τις κτηνοτροφικές μονάδες σε πολλές περιοχές της επαρχίας.
Συνολική εικόνα και τάσεις της αγοράς
Στην έρευνα διαπιστώθηκε ότι, από τις 23 κατηγορίες προϊόντων που εξετάστηκαν, πέντε παρουσίασαν μείωση τιμών, δεκαέξι σημείωσαν αύξηση, ενώ δύο παρέμειναν αμετάβλητες.
Η γενικότερη τάση συγκράτησης των τιμών στα σουπερμάρκετ αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες, όπως:
- Αποκλιμάκωση του πληθωρισμού: Η σταθερότητα στις τιμές κατά το τελευταίο 12μηνο συνδέεται με τις οικονομίες κλίμακας που επιτυγχάνουν οι μεγάλες αλυσίδες λόγω των υψηλών όγκων εμπορευμάτων που διακινούν, καθώς και με τη χρήση προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας.
- Πορεία των διεθνών τιμών πρώτων υλών: Οι διεθνείς δείκτες τιμών τροφίμων (π.χ. FAO Food Price Index) έχουν καταγράψει αυξήσεις από τα μέσα του 2024, γεγονός που επηρεάζει ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, όπως ο καφές και το κακάο.
- Θεσμικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης: Η λειτουργία των αλυσίδων σουπερμάρκετ διέπεται από αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, όπως η νομοθεσία που περιορίζει τις προωθητικές ενέργειες σε προϊόντα που έχουν υποστεί ανατιμήσεις (Νόμος 6969/2024). Επιπλέον, από τον Μάρτιο εφαρμόζεται νέος κώδικας δεοντολογίας για τις προωθητικές πρακτικές.
- Προσφορές και εκπτώσεις: Το οργανωμένο λιανεμπόριο εφαρμόζει αυξημένο αριθμό προωθητικών ενεργειών και εκπτώσεων, με μεγαλύτερη ένταση και ποσοστιαία έκπτωση, κάτι που διαμορφώνει τις τελικές τιμές προς όφελος των καταναλωτών.
- Υψηλή ταχύτητα κυκλοφορίας αποθεμάτων: Οι μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ ανανεώνουν τα αποθέματά τους με ταχύτερο ρυθμό, γεγονός που τους επιτρέπει να προσαρμόζουν πιο γρήγορα τις τιμές σε περίπτωση αλλαγών στο κόστος προμήθειας.
- Ενίσχυση προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας: Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κατέχουν αυξημένα μερίδια αγοράς στις μεγάλες αλυσίδες λόγω της ευρύτερης διαθεσιμότητάς τους, κάτι που συμβάλλει στη διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών.
Σχετικά με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ
Η παρούσα έρευνα βασίζεται σε ανάλυση των πραγματικών μηνιαίων πωλήσεων και όχι σε απλή δειγματοληψία. Συγκεκριμένα, εξετάστηκε η μεταβολή της μοναδιαίας αξίας των προϊόντων (πωλήσεις σε σχέση με τον όγκο) μεταξύ Μαρτίου 2024 και Μαρτίου 2025, ώστε να αποτυπωθεί η εξέλιξη των τιμών σε συνδυασμό με τις αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών.
Ο βασικός στόχος της έρευνας είναι η καταγραφή των μεταβολών στις τιμές του οργανωμένου λιανεμπορίου, το οποίο αποτελεί το κύριο κανάλι διανομής βασικών καταναλωτικών αγαθών. Οι διαφορές στη λειτουργία του σε σχέση με την υπόλοιπη αγορά οφείλονται τόσο στις θεσμικές ρυθμίσεις όσο και στα πλεονεκτήματα οικονομίας κλίμακας.
Η έρευνα πραγματοποιείται σε μηνιαία βάση και συγκρίνει τις τιμές κάθε μήνα με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, παρέχοντας συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξης των τιμών στα σουπερμάρκετ.
