Επιτραπέζια ελιά: Στάσιμες οι εξαγωγές στο εννεάμηνο, πίεση σε ΗΠΑ

Μπολ με μαύρες ελιές Καλαμάτας σε κεραμικό σκεύος με διακόσμηση κλαδιών ελιάς
Ελιές Καλαμάτας, μία από τις βασικές ελληνικές εξαγώγιμες ποικιλίες επιτραπέζιας ελιάς. Φωτογραφία: Michael Fielitz / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Οι ελληνικές εξαγωγές επιτραπέζιας ελιάς, που το 2025 έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, σταμάτησαν να ανεβαίνουν. Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ), στο πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρησαν 2,25% σε όγκο και 0,99% σε αξία. Τα στοιχεία της Eurostat για το εννεάμηνο δείχνουν την ίδια εικόνα: αξία στα επίπεδα του 2025 και λιγότερους τόνους.

Από το ρεκόρ στη στασιμότητα

Το 2025 η Ελλάδα εξήγαγε 282.025 τόνους επιτραπέζιας ελιάς, αξίας περίπου 871,4 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ. Την περίοδο 2015–2025 η αξία αυξήθηκε κατά περίπου 115% και οι ποσότητες κατά 61%. Η χώρα είναι δεύτερη παγκοσμίως στις εξαγωγές του προϊόντος και διαθέτει στο εξωτερικό πάνω από το 90% της παραγωγής της, σε περισσότερες από 100 χώρες.

«Η υποχώρηση των εξαγωγών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, κατά 2,25% σε όγκο και 0,99% σε αξία, αποτελεί σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για τον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ Κώστας Ζούκας. Ως αιτίες ανέφερε το κόστος ενέργειας, μεταφοράς και συσκευασίας, τη μειωμένη αγοραστική δύναμη σε βασικές αγορές, την αβεβαιότητα για τους δασμούς των ΗΠΑ και τον ανταγωνισμό χωρών με χαμηλότερο κόστος.

Τι δείχνει το εννεάμηνο

Τα στοιχεία της Eurostat (Comext, ενημέρωση 13/11/2026) για τον κωδικό 2005.70 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, τις έτοιμες ή διατηρημένες ελιές, καλύπτουν και το τρίτο τρίμηνο. Από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026 οι ελληνικές εξαγωγές έφτασαν τα 568,8 εκατ. ευρώ, έναντι 569,2 εκατ. ευρώ το 2025 (−0,1%). Οι ποσότητες μειώθηκαν 1,3%, στους 182.253 τόνους. Η μέση αξία ανά κιλό ανέβηκε από 3,08 σε 3,12 ευρώ.

ΑγοράΙαν.–Σεπ. 2026 (εκατ. €)Μεταβολή αξίαςΜεταβολή όγκου
ΗΠΑ139,8−1,1%−0,8%
Γερμανία61,7+6,1%+8,4%
Ιταλία48,8−3,7%−0,8%
Ηνωμένο Βασίλειο39,0+3,0%+4,6%
Πολωνία24,6+9,5%+3,9%
Καναδάς21,80,0%−8,4%
Αυστραλία20,8−5,1%−10,4%
Σύνολο568,8−0,1%−1,3%

Πηγή: Eurostat Comext (DS-045409), κωδικός ΣΟ 2005.70, προσωρινά στοιχεία. Επεξεργασία: exportnews.gr. Η ΠΕΜΕΤΕ χρησιμοποιεί ευρύτερη βάση στοιχείων, γι’ αυτό τα σύνολα και τα μερίδια διαφέρουν.

Οι τρίτες χώρες απορρόφησαν το 52,8% της αξίας. Στην ΕΕ οι πωλήσεις αυξήθηκαν ελαφρά (+0,4%), με κύριους μοχλούς τη Γερμανία και την Πολωνία. Εκτός ΕΕ υποχώρησαν 0,5%.

Η αμερικανική αγορά

Για την ΠΕΜΕΤΕ, οι ΗΠΑ απορροφούν περίπου το 30% των ελληνικών εξαγωγών επιτραπέζιας ελιάς. Η αξία τους μειώθηκε 6,6% το 2025 και 1,7% το πρώτο εξάμηνο του 2026, με σωρευτική απώλεια περίπου 8,2% από το 2024. Στον κωδικό 2005.70 το μερίδιο των ΗΠΑ στο εννεάμηνο είναι 24,6%.

«Οι διαδοχικές και απρόβλεπτες μεταβολές της αμερικανικής δασμολογικής πολιτικής έχουν δημιουργήσει συνθήκες έντονης αβεβαιότητας», σημείωσε ο κ. Ζούκας. Υπενθύμισε ότι οι ΗΠΑ δεν παράγουν ελληνικές ποικιλίες και ότι το 2019 οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές είχαν εξαιρεθεί από τους πρόσθετους δασμούς.

Αίγυπτος και Mercosur

Η πίεση έρχεται και από ανταγωνιστές χαμηλού κόστους. Στην Αυστραλία, όπου κατά την ΠΕΜΕΤΕ η Ελλάδα κατέχει περίπου το 60% της αξίας των εισαγωγών, το μερίδιο της Αιγύπτου αυξήθηκε από 3,1% σε 17,5% μέσα σε τρία χρόνια. Στο εννεάμηνο οι ελληνικές αποστολές στην Αυστραλία μειώθηκαν 10,4% σε όγκο.

Ο κ. Ζούκας εξέφρασε επίσης ανησυχία για τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur. Όπως είπε, οι ευρωπαϊκές ελιές εξαιρούνται από τη μείωση και τον μηδενισμό των ισχυόντων δασμών, ύψους 12,8%, ενώ για τις ελιές της Mercosur προς την ΕΕ προβλέπεται πλήρης απελευθέρωση. Η Βραζιλία καταναλώνει περίπου 120.000 τόνους τον χρόνο. Οι ελληνικές εξαγωγές εκεί είναι ήδη μικρές: 0,38 εκατ. ευρώ στο εννεάμηνο, από 1,18 εκατ. ευρώ πέρυσι.

Η νέα σοδειά

Για τη νέα περίοδο η παραγωγή χαρακτηρίζεται κανονική. Στη Χαλκιδική, η νέα σοδειά μαζί με τα αποθέματα εκτιμάται ότι υπερκαλύπτει τις εξαγωγικές ανάγκες, ενώ για την Καλαμάτα η παραγωγή υπολογίζεται στα περσινά επίπεδα. Οι τιμές παραγωγού για τις πράσινες ελιές υποχώρησαν.

«Η επάρκεια της φετινής παραγωγής δεν συνεπάγεται αυτομάτως βελτίωση των εμπορικών συνθηκών ή δυνατότητα μετακύλισης του κόστους στις τιμές πώλησης», σημείωσε ο κ. Ζούκας, καθώς πολλές επιχειρήσεις έχουν αποθέματα που αγόρασαν σε υψηλές τιμές.

Τι σημαίνει για τον Έλληνα εξαγωγέα

Συντακτική ανάλυση exportnews.gr, με βάση τα παραπάνω στοιχεία.

  • Η αξία κρατά, ο όγκος όχι. Η μέση τιμή ανά κιλό ανεβαίνει, αλλά οι τόνοι μειώνονται. Η τιμολόγηση της νέας περιόδου θα πρέπει να ισορροπήσει τη φθηνότερη πρώτη ύλη με τα ακριβά αποθέματα.
  • Οι ΗΠΑ θέλουν παρακολούθηση. Η μεγαλύτερη αγορά υποχωρεί ελαφρά και η δασμολογική αβεβαιότητα επηρεάζει τις παραγγελίες.
  • Η Ευρώπη αντέχει. Γερμανία, Πολωνία και Ηνωμένο Βασίλειο κινούνται ανοδικά και μπορούν να αντισταθμίσουν μέρος της πίεσης.
  • Ο ανταγωνισμός κόστους μεγαλώνει. Αίγυπτος και Αργεντινή κερδίζουν έδαφος. Η διαφοροποίηση με ποικιλία, ΠΟΠ, βιολογικά και ιχνηλασιμότητα παραμένει το βασικό εργαλείο για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Πηγές