Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε οριστική συμφωνία για την υιοθέτηση του 18ου πακέτου κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας, σε συνέχεια του πολέμου στην Ουκρανία. Το νέο αυτό πλαίσιο μέτρων εστιάζει στην περαιτέρω αποδυνάμωση της ρωσικής ενεργειακής και πετρελαϊκής βιομηχανίας, που αποτελεί βασικό οικονομικό πυλώνα για τη χρηματοδότηση των πολεμικών επιχειρήσεων της Μόσχας.
Το πακέτο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη μείωση του ανώτατου ορίου αγοράς ρωσικού πετρελαίου, το οποίο μέχρι πρότινος ήταν στα 60 δολάρια ανά βαρέλι, και πλέον διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα 45 δολάρια, ακολουθώντας τη μέση διεθνή τιμή αγοράς. Ο στόχος είναι να περιοριστούν τα έσοδα της Ρωσίας από την εξαγωγή πετρελαίου.
Η πρώτη έγκριση του πακέτου ήρθε κατά τη διάρκεια έκτακτης συνεδρίασης των πρέσβεων της ΕΕ, που ακολούθησε την άρση του βέτο από τη Σλοβακία. Η Μπρατισλάβα απέσυρε τις αντιρρήσεις της μετά από εγγυήσεις για την ασφάλεια του ενεργειακού της εφοδιασμού. Η τελική έγκριση δόθηκε από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες.
Τι προβλέπει το πακέτο
Στον ενεργειακό τομέα, εφαρμόζεται ένας μεταβαλλόμενος μηχανισμός καθορισμού ανώτατης τιμής για το ρωσικό αργό, που θα υπολογίζεται στο 15% χαμηλότερα από τον μέσο όρο τιμών αγοράς. Έτσι, η τιμή περιορίζεται στα περίπου 47,6 δολάρια ανά βαρέλι.
Επιπλέον, τίθεται απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων πετρελαϊκής διύλισης, όταν αυτά έχουν παραχθεί με ρωσικό πετρέλαιο σε τρίτες χώρες. Η εξαίρεση περιλαμβάνει μόνο Νορβηγία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Καναδά και Τσεχία, αποσκοπώντας στο να κλείσει το “παραθυράκι” των έμμεσων εξαγωγών ρωσικού πετρελαίου μέσω τρίτων χωρών.
Απαγορεύονται επίσης όλες οι συναλλαγές που σχετίζονται με τους αγωγούς Nord Stream 1 και 2, κάτι που πρακτικά σημαίνει μπλοκάρισμα κάθε εργασίας συντήρησης, ολοκλήρωσης ή πιθανής επαναλειτουργίας τους — οι οποίοι παραμένουν ανενεργοί από το 2022.
Το πακέτο επεκτείνει τις κυρώσεις σε 105 νέα ρωσικά πλοία, γνωστά ως μέρος του “σκιώδους στόλου”, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό πλοίων που αποκλείονται από την είσοδο σε λιμάνια σε πάνω από 400.
Χρηματοοικονομικές κυρώσεις
Στο τραπεζικό σύστημα, 22 ακόμη ρωσικά τραπεζικά ιδρύματα προστίθενται στον κατάλογο εκείνων που δεν έχουν πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές και στο σύστημα SWIFT. Ενισχύεται, επίσης, η πίεση στο Ρωσικό Ταμείο Άμεσων Επενδύσεων (RDIF), καθώς απαγορεύονται όλες οι συναλλαγές με αυτό και με ιδρύματα που το υποστηρίζουν.
Περιορίζεται και η δυνατότητα χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων τρίτων χωρών να εγγράφονται σε συστήματα που σχετίζονται με το SPFS — το εναλλακτικό ρωσικό σύστημα πληρωμών — εφόσον θεωρηθεί ότι παραβιάζουν κυρώσεις ή βοηθούν τη ρωσική στρατιωτική παραγωγή. Επεκτείνεται επίσης η απαγόρευση συναλλαγών με εταιρείες τρίτων χωρών που υποβοηθούν την παράκαμψη των κυρώσεων.
Εμπόριο και εξαγωγές
Εντάσσονται 26 νέες οντότητες στον κατάλογο κυρώσεων – εκ των οποίων οι 11 βρίσκονται εκτός Ρωσίας (7 στην Κίνα, 3 στο Χονγκ Κονγκ και 4 στην Τουρκία) – που θεωρούνται ότι συνδράμουν άμεσα ή έμμεσα το ρωσικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.
Απαγορεύεται η εξαγωγή προς τη Ρωσία προηγμένων τεχνολογιών και εξοπλισμού διπλής χρήσης, όπως CNC μηχανές, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε κρίσιμα στρατιωτικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι Iskander.
Επιπλέον, διευρύνεται η απαγόρευση διαμετακόμισης ευαίσθητων αγαθών, μεταξύ αυτών κρίσιμων υλικών για τις κατασκευές, τις μεταφορές, καθώς και προϊόντων άμεσα συνδεδεμένων με τον ενεργειακό τομέα. Προστίθενται, επίσης, μηχανήματα, χημικά προϊόντα, ορισμένα μέταλλα και πλαστικά στον κατάλογο των απαγορευμένων για εξαγωγή προϊόντων.
Αντιδράσεις Ευρωπαίων και Ουκρανών ηγετών
Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε το νέο πακέτο ως ένα από τα ισχυρότερα μέχρι σήμερα και διαβεβαίωσε πως οι Βρυξέλλες θα συνεχίσουν να κλιμακώνουν την οικονομική πίεση ώστε η Ρωσία να μην έχει άλλη επιλογή από τον τερματισμό της επιθετικότητας. Τόνισε ότι στοχοποιούνται 105 πλοία του σκιώδους στόλου, περιορίζεται η πρόσβαση ρωσικών τραπεζών στη χρηματοδότηση και απαγορεύονται οι αγωγοί Nord Stream. Παράλληλα, ενισχύονται τα μέτρα κατά της κινεζικής συνεργασίας με ρωσικούς φορείς που βοηθούν στην παράκαμψη των κυρώσεων.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξήρε τη συμφωνία, σημειώνοντας ότι στοχεύει στην καρδιά της ρωσικής πολεμικής μηχανής μέσω της επιβολής κυρώσεων σε στρατιωτικούς, τραπεζικούς και ενεργειακούς τομείς, καθώς και μέσω της υιοθέτησης του νέου δυναμικού ορίου στις τιμές του πετρελαίου.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαιρέτισε τη συμφωνία χαρακτηρίζοντάς την αναγκαία και έγκαιρη, καθώς, όπως επεσήμανε, έρχεται σε μια περίοδο έντασης και αύξησης των ρωσικών επιθέσεων σε αστικά κέντρα και κοινότητες.
Τέλος, η Ουκρανή πρωθυπουργός Γιούλια Σβιριντένκο υπογράμμισε πως το πακέτο ενισχύει την πίεση εκεί όπου πραγματικά έχει σημασία, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ακόμα βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε να έρθει πιο κοντά η ειρήνη.
