Νέο πλαίσιο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους με σειρά παρεμβάσεων για εκατομμύρια οφειλέτες
Σε εφαρμογή τίθεται το νέο θεσμικό πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος, μετά την έγκριση του πολυνομοσχεδίου από τη Βουλή. Οι νέες διατάξεις που προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αφορούν περισσότερα από δύο εκατομμύρια πολίτες και περιλαμβάνουν αλλαγές στις ρυθμίσεις των «κόκκινων» δανείων, νέα ευνοϊκή ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιές οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, αύξηση του ακατάσχετου ορίου, δυνατότητα άρσης κατασχέσεων και διεύρυνση της πρόσβασης στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, επισημαίνει ότι το ιδιωτικό χρέος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, καθώς επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα και τον προγραμματισμό χιλιάδων πολιτών. Όπως αναφέρει, οι νέες παρεμβάσεις έχουν στόχο να προσφέρουν ουσιαστικές δεύτερες ευκαιρίες και να δώσουν στους οφειλέτες τη δυνατότητα να ανακτήσουν τον οικονομικό έλεγχο της ζωής τους.
Αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού των τόκων στον νόμο Κατσέλη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010, γνωστού ως νόμου Κατσέλη.
Με το νέο καθεστώς, οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται πλέον επί του συνολικού ανεξόφλητου ποσού της οφειλής, αλλά αποκλειστικά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο. Η μεταβολή αυτή μειώνει αισθητά το ποσό που καλούνται να καταβάλλουν κάθε μήνα οι οφειλέτες.
Ενδεικτικά, σε οφειλή ύψους 144.500 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 25 ετών και επιτόκιο 3,6%, η μηνιαία δόση μπορεί να περιοριστεί από περίπου 731 ευρώ σε περίπου 483 ευρώ.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση εφαρμόζεται και αναδρομικά στις ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί ή ακυρωθεί. Επιπλέον, τυχόν επιπλέον τόκοι που έχουν ήδη καταβληθεί θα συμψηφίζονται με μελλοντικές δόσεις, μειώνοντας έτσι τον συνολικό χρόνο αποπληρωμής.
Η αλλαγή εκτιμάται ότι αφορά περισσότερους από 100.000 οφειλέτες.
Σταθεροποίηση των όρων αποπληρωμής και σε άλλες ρυθμίσεις
Νέα διάταξη προστατεύει και όσους έχουν ενταχθεί σε διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις βάσει μεταγενέστερων νόμων, όπως ο νόμος 4605/2019 και ο εξωδικαστικός μηχανισμός του νόμου 4738/2020.
Σύμφωνα με τη νέα πρόβλεψη, η συμφωνημένη μηνιαία δόση θεωρείται πλήρως τοκοχρεολυτική και δεν θα επιτρέπεται καμία επιπλέον επιβάρυνση ή νέος υπολογισμός τόκων πέρα από όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
Η διάταξη ισχύει αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και αφορά περισσότερους από 60.000 οφειλέτες, οι οποίοι έχουν ήδη ρυθμίσει συνολικές οφειλές που υπερβαίνουν τα 19 δισεκατομμύρια ευρώ.
Νέα ευκαιρία για ρύθμιση παλαιών χρεών σε 72 δόσεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει επίσης έκτακτη δυνατότητα εξόφλησης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς σε έως 72 μηνιαίες δόσεις.
Η ρύθμιση αφορά χρέη που δημιουργήθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και δεν ήταν ενταγμένα σε ενεργό πρόγραμμα ρύθμισης στις 21 Απριλίου 2026.
Οι αιτήσεις θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω των αντίστοιχων πλατφορμών της ΑΑΔΕ και του ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ, μόλις αυτές τεθούν σε λειτουργία.
Η ένταξη θα ολοκληρώνεται με την πληρωμή της πρώτης δόσης, η οποία, για τις οφειλές προς την εφορία, θα πρέπει να εξοφλείται εντός τριών ημερών από την υποβολή της αίτησης.
Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Αυξάνεται το ακατάσχετο όριο τραπεζικών λογαριασμών
Ύστερα από περίπου δέκα χρόνια, αυξάνεται το ακατάσχετο όριο για οφειλές προς το Δημόσιο.
Το προστατευόμενο ποσό ανεβαίνει από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ τον μήνα, προσφέροντας επιπλέον προστασία ύψους 350 ευρώ κάθε μήνα ή έως 4.200 ευρώ ετησίως σε περίπου 1,7 εκατομμύρια οφειλέτες.
Ανάλογη αύξηση προβλέπεται και για τις οφειλές προς ιδιώτες και τράπεζες. Το ακατάσχετο για ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς διαμορφώνεται πλέον στα 1.600 ευρώ αντί για 1.500 ευρώ, ενώ για τους κοινούς λογαριασμούς αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ.
Δυνατότητα άρσης κατασχέσεων μετά την εξόφληση μέρους της οφειλής
Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα σε όσους έχουν υποστεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών λόγω οφειλών προς την εφορία να ζητήσουν την πλήρη άρση των μέτρων.
Προϋπόθεση αποτελεί η εξόφληση τουλάχιστον του 25% της οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η κατάσχεση.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ο οφειλέτης θα μπορεί να χρησιμοποιεί εκ νέου τους τραπεζικούς του λογαριασμούς χωρίς περιορισμούς, είτε ως ιδιώτης είτε ως επαγγελματίας ή επιχείρηση.
Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι και θα παρέχεται μόνο μία φορά σε κάθε οφειλέτη.
Διευρύνεται η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Το ελάχιστο ύψος οφειλής που απαιτείται για την ένταξη μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, επιτρέποντας σε περισσότερους μικροοφειλέτες να αξιοποιήσουν τη διαδικασία.
Οι ρυθμίσεις μπορούν να φτάνουν έως και τις 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως τις 420 δόσεις για χρέη προς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, ενώ η ελάχιστη μηνιαία καταβολή ορίζεται στα 50 ευρώ.
Η νέα ρύθμιση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στα τέλη Ιουλίου, περίπου έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
Ενισχύεται η προστασία της κύριας κατοικίας
Για πρώτη φορά ενσωματώνεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό ειδική πρόβλεψη για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Οι οφειλέτες θα έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν την κύρια κατοικία τους από τη διαδικασία ρευστοποίησης, επιλέγοντας να διαθέσουν άλλο ακίνητο της περιουσίας τους, όπως ένα οικόπεδο ή άλλη ιδιοκτησία.
Η επιλογή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ευνοϊκότερους όρους ρύθμισης, με μεγαλύτερη διαγραφή μέρους της οφειλής και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Με τη νέα αυτή πρόβλεψη, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποκτά πλέον και λειτουργία προστασίας της κύριας κατοικίας, πέρα από τον ρόλο του ως εργαλείο ρύθμισης χρεών.
Η σχετική δυνατότητα εκτιμάται ότι θα ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
