CBAM: Χωρίς συμφωνία ο 1ος γύρος για 180–457 προϊόντα χάλυβα

Φωτογραφία: Morteza Mohammadi / Unsplash
Φωτογραφία: Morteza Mohammadi / Unsplash

Επόμενος τριμερής διάλογος στις 30 Νοεμβρίου για την επέκταση του μηχανισμού άνθρακα σε προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου

Ο πρώτος πολιτικός γύρος Κοινοβουλίου και Συμβουλίου για την επέκταση του CBAM σε προϊόντα κατάντη έκλεισε στις 20 Οκτωβρίου χωρίς συμφωνία. Το εύρος κυμαίνεται από 180 έως 457 τύπους προϊόντων. Τι παρακολουθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις.

Πρώτος γύρος χωρίς συμφωνία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ πραγματοποίησαν στις 20 Οκτωβρίου στο Στρασβούργο τον πρώτο πολιτικό τριμερή διάλογο (trilogue). Το θέμα ήταν η επέκταση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) σε προϊόντα κατάντη (downstream) από χάλυβα και αλουμίνιο. Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το Agence Europe και κατέγραψαν εξειδικευμένες ιστοσελίδες όπως το cbamguide.com και το ScrapEurope, οι δύο πλευρές παρουσίασαν τις θέσεις τους χωρίς συνολική συμφωνία. Ο επόμενος γύρος ορίστηκε για τις 30 Νοεμβρίου 2026.

Μέχρι τις 23 Οκτωβρίου κανένα θεσμικό όργανο της ΕΕ δεν είχε δημοσιεύσει επίσημη ενημέρωση για τη συνάντηση. Η επέκταση παραμένει πρόταση και, προς το παρόν, τίποτα δεν αλλάζει για εισαγωγείς και εξαγωγείς.

Τι συζητείται: από 180 έως 457 προϊόντα

Η Επιτροπή πρότεινε στις 17 Δεκεμβρίου 2025 να επεκταθεί ο CBAM σε περίπου 180 τύπους προϊόντων κατάντη, όπως βίδες, μπουλόνια, σύρματα, σωλήνες και μεταλλικά έπιπλα. Στόχος είναι να μην αποφεύγεται η χρέωση άνθρακα όταν ο βασικός χάλυβας ή το αλουμίνιο μεταποιείται εκτός ΕΕ πριν εισαχθεί. Σύμφωνα με τη σύγκριση της δικηγορικής εταιρείας Mayer Brown:

  • Επιτροπή: περίπου 180 τύποι προϊόντων
  • Συμβούλιο (γενική προσέγγιση 12 Ιουνίου 2026): περίπου 200
  • Κοινοβούλιο (εντολή 15 Σεπτεμβρίου 2026): περίπου 457, με όριο de minimis για το αλουμίνιο μειωμένο από 50 σε 5 τόνους καθαρού βάρους

Οι τρεις πλευρές συμφωνούν ότι η επέκταση θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2028. Διαφωνούν στο εύρος.

Τα τέσσερα ανοιχτά ζητήματα

Κατά το Agence Europe, ο πρώτος γύρος παρέπεμψε σε τεχνικό επίπεδο τέσσερα ζητήματα:

  1. το όριο de minimis για τα προϊόντα αλουμινίου
  2. τη μεταχείριση των μεταλλικών απορριμμάτων (scrap) στον υπολογισμό των ενσωματωμένων εκπομπών
  3. το αν θα συμπεριληφθούν οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες πωλήσεων
  4. τις προκαθορισμένες τιμές εκπομπών (default values) σε παγκόσμιο επίπεδο για τα νέα προϊόντα

Η βιομηχανία ζητά ευρύτερη επέκταση

Στις 21 Οκτωβρίου η Eurofer, η EUROMETAL, η European Aluminium, το συνδικάτο industriAll European Trade Union και ομάδα κλαδικών ενώσεων ζήτησαν με κοινή δήλωση την ευρύτερη δυνατή επέκταση. Υποστηρίζουν ότι, καθώς καταργούνται σταδιακά τα δωρεάν δικαιώματα στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών, τα προϊόντα που μένουν εκτός CBAM κινδυνεύουν από εισαγωγές ή από μετεγκατάσταση της παραγωγής σε χώρες χωρίς αντίστοιχο κόστος άνθρακα.

Τι ισχύει ήδη

Ο CBAM βρίσκεται στην οριστική του φάση από την 1η Ιανουαρίου 2026. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσοι εισάγουν στην ΕΕ πάνω από 50 τόνους αγαθών CBAM ετησίως (τσιμέντο, σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, λιπάσματα, υδρογόνο, ηλεκτρική ενέργεια) χρειάζονται λογαριασμό ή αριθμό αίτησης CBAM. Η πρώτη ετήσια δήλωση CBAM, για τις εισαγωγές του 2026, και η παράδοση των αντίστοιχων πιστοποιητικών γίνονται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Η Επιτροπή δημοσίευσε στις 15 Οκτωβρίου νέες ερωτήσεις-απαντήσεις για το προτεινόμενο άρθρο 27α. Το άρθρο αυτό αφορά την προσωρινή εξαίρεση αγαθών σε περίπτωση σοβαρών και απρόβλεπτων συνθηκών.

Τι σημαίνει για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Ο CBAM αφορά πρώτα τους εισαγωγείς στην ΕΕ. Η ελληνική μεταποίηση τον συναντά όμως από δύο πλευρές:

  • Ως αγοραστής πρώτων υλών: μεταποιητές που εισάγουν χάλυβα, αλουμίνιο ή λιπάσματα από τρίτες χώρες πληρώνουν ήδη το κόστος συμμόρφωσης. Με την επέκταση θα το πληρώσουν και όσοι εισάγουν έτοιμα μεταλλικά εξαρτήματα.
  • Ως ανταγωνιστής: οι Έλληνες παραγωγοί μεταλλικών προϊόντων που πωλούν στην ενιαία αγορά θα ανταγωνίζονται εισαγωγές που θα επιβαρύνονται με κόστος άνθρακα. Όσο μεγαλύτερη η λίστα, τόσο μεγαλύτερο το πεδίο αυτής της εξισορρόπησης.

Οι εξειδικευμένοι αναλυτές προτείνουν σε εισαγωγείς χάλυβα και αλουμινίου να ελέγξουν τους κωδικούς CN των προϊόντων τους στις τρεις λίστες. Προτείνουν επίσης στους παραγωγούς να αρχίσουν να συλλέγουν στοιχεία εκπομπών για τις πρώτες ύλες που αγοράζουν. Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 30ή Νοεμβρίου.

Πηγές

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ