Ανάπτυξη και δημοσιονομικά πλεονάσματα: Θετικές εκτιμήσεις με επισημάνσεις από την Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της έκθεσης μεταμνημονιακής εποπτείας που δημοσιεύθηκε σήμερα, προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,3% το 2025 και 2,2% το 2026. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Ωστόσο, η έκθεση δεν παραλείπει να αναδείξει καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αλλά και στην εξάλειψη των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του δημοσίου.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η οικονομική μεγέθυνση για το διάστημα 2025-2026 θα παραμείνει άνω του 2,2%, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των επενδύσεων που στηρίζονται σε ευρωπαϊκά κεφάλαια και της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία ωθείται από τη συνεχή αύξηση των εισοδημάτων.
Πληθωρισμός και εξωτερικοί κίνδυνοι
Στον τομέα των τιμών, αναμένεται επιβράδυνση του πληθωρισμού, με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή να εκτιμάται στο 2,8% για το 2025 και στο 2,3% για το 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι οι περιορισμένες εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ περιορίζουν τις άμεσες συνέπειες από τους αμερικανικούς δασμούς. Ωστόσο, η ευρύτερη γεωπολιτική και εμπορική αβεβαιότητα, καθώς και η πιθανή μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, θα μπορούσαν να επηρεάσουν έμμεσα κρίσιμους τομείς, όπως οι εξαγωγές και ο τουρισμός.
Ισχυρότερο του αναμενόμενου δημοσιονομικό αποτέλεσμα
Το 2024, η Ελλάδα παρουσίασε πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερο από το αναμενόμενο έλλειμμα 0,6% που είχε προβλεφθεί το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Η υπεραπόδοση αυτή αποδίδεται κυρίως στα αυξημένα φορολογικά έσοδα και στις επιτυχείς προσπάθειες περιορισμού της φοροδιαφυγής. Η Κομισιόν αναμένει ότι αυτές οι θετικές εξελίξεις θα διατηρηθούν και θα ενισχυθούν περαιτέρω μέσα από μεταρρυθμίσεις.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να φτάσει το 3,8% του ΑΕΠ το 2025 και να αγγίξει το 4,4% το 2026, ακόμη και μετά την ενσωμάτωση δαπανών ύψους 1,1 δισ. ευρώ από νέο πακέτο μέτρων.
Κίνδυνοι και προκλήσεις για τα δημόσια οικονομικά
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι εστιάζονται σε δικαστικές εκκρεμότητες, με ιδιαίτερη αναφορά στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου. Επιπλέον, οι θετικές επιδόσεις του 2024 θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένες πιέσεις για δαπάνες. Ωστόσο, οι εντατικοποιημένες προσπάθειες για την πάταξη της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας αναμένεται να ενισχύσουν την εισπρακτική δυνατότητα του κράτους.
Εξέλιξη κόκκινων δανείων και τραπεζικού τομέα
Ο τραπεζικός τομέας εμφάνισε υψηλή κερδοφορία, γεγονός που ενίσχυσε την ανθεκτικότητά του. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των επιτοκίων που εκτιμάται ότι θα μειώσει τα τραπεζικά κέρδη, αυτή η απώλεια αναμένεται να εξισορροπηθεί εν μέρει από την αύξηση της ζήτησης για νέα δάνεια και από εναλλακτικές πηγές εσόδων.
Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPL) μειώθηκε αισθητά, από 6,9% τον Ιούνιο του 2024 σε 3,8% έως τα τέλη του έτους, λόγω νέων τιτλοποιήσεων μέσω του προγράμματος «Ηρακλής». Παρόλα αυτά, η εκκαθάριση παλαιότερων οφειλών καθυστερεί, εξαιτίας των εμποδίων που τίθενται από τη δικαστική διαδικασία, κυρίως κατά την πώληση περιουσιακών στοιχείων.
Η συμμετοχή στο εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών (OCW) ενισχύθηκε, ιδιαίτερα μετά την προσθήκη νέας κατηγορίας επιλέξιμων οφειλετών τον Απρίλιο του 2025, για τους οποίους οι πιστωτές υποχρεούνται να εξετάσουν θετικά τις προτάσεις ρύθμισης.
Επιπλέον, προχωρά η σύσταση του δημόσιου φορέα για την πώληση και επαναμίσθωση ακινήτων, με το σχετικό πρόγραμμα να έχει ήδη παραταθεί κατά έξι μήνες και την ολοκλήρωσή του να αναμένεται το γ΄ τρίμηνο του 2025.
Ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του δημοσίου
Έως τον Δεκέμβριο του 2024, οι συνολικές καθαρές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του δημοσίου μειώθηκαν σημαντικά, από 705 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο σε 461 εκατ. ευρώ. Η μείωση των οφειλών των νοσοκομείων κατά περισσότερο από 50% αποδίδεται στην αποτελεσματική λειτουργία της Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) και στις ταχύτερες χρηματοδοτήσεις.
Παρά τη σχεδόν πλήρη εξόφληση των ληξιπρόθεσμων για κύριες συντάξεις, η εκκαθάριση των εφάπαξ ενισχύσεων παραμένει προβληματική. Σημαντικά βήματα έχουν γίνει στην αποπληρωμή των οφειλών από δημόσιους φορείς εκτός προϋπολογισμού, όπως οι εταιρείες συγκοινωνιών, ωστόσο αρκετοί δήμοι συνεχίζουν να παρουσιάζουν επίμονα χρέη, παρά τη χρηματοδοτική στήριξη.
Δημόσιο χρέος και βιωσιμότητα
Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι η Ελλάδα παραμένει σε θέση να εξυπηρετεί το χρέος της. Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ περιορίστηκε κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες στο 153,6% το 2024 και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω στο 140,6% έως το 2026.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση βιωσιμότητας του χρέους, η χώρα δεν αντιμετωπίζει άμεσους κινδύνους, τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Ωστόσο, σε μεσοπρόθεσμη βάση, οι κίνδυνοι θεωρούνται αυξημένοι, καθώς η πορεία του χρέους επηρεάζεται σημαντικά από τις οικονομικές επιδόσεις και το κόστος δανεισμού.
