Ο Λίβανος και η Συρία προετοιμάζονται να προχωρήσουν μέσα στους επόμενους μήνες σε συνολική επανεξέταση του πλαισίου των εμπορικών και οικονομικών συμφωνιών που έχουν υπογράψει μεταξύ τους εδώ και αρκετές δεκαετίες. Η διαδικασία αυτή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια αναδιαμόρφωσης των διμερών σχέσεων μετά την πολιτική αλλαγή στη Συρία και την απομάκρυνση του Μπασάρ αλ-Άσαντ από την εξουσία το 2024.
Την εξέλιξη αυτή γνωστοποίησε ο υπουργός Οικονομίας του Λιβάνου, Άμερ Μπισάτ, σε συνέντευξή του στο Reuters την Πέμπτη, επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας που θα ανταποκρίνεται στις σημερινές οικονομικές ανάγκες και στις νέες πολιτικές συνθήκες της περιοχής. Όπως ανέφερε, η διαδικασία αναθεώρησης των υφιστάμενων συμφωνιών θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς τη σύναψη μιας ευρύτερης διμερούς εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Βηρυτού και Δαμασκού.
Οι δηλώσεις του Λιβανέζου υπουργού έγιναν μία ημέρα μετά τη συνάντησή του με τον Σύρο ομόλογό του στη Δαμασκό, όπου συζητήθηκαν οι προοπτικές επανεκκίνησης των οικονομικών σχέσεων των δύο χωρών. Η συνάντηση αυτή θεωρείται μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αποκατάστασης της συνεργασίας μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών, τα οποία για μεγάλο χρονικό διάστημα είχαν μια ιδιαίτερα σύνθετη πολιτική και οικονομική σχέση.
Η νέα φάση στις διμερείς επαφές ξεκίνησε μετά το τέλος της κυριαρχίας της οικογένειας Άσαντ, μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών χαρακτηρίζονταν από έντονη πολιτική επιρροή της Συρίας στον Λίβανο. Χαρακτηριστικό στοιχείο εκείνης της περιόδου ήταν η παρουσία συριακών στρατιωτικών δυνάμεων στο λιβανικό έδαφος για σχεδόν τρεις δεκαετίες, γεγονός που επηρέασε σημαντικά τόσο το πολιτικό όσο και το οικονομικό περιβάλλον μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο Άμερ Μπισάτ υπογράμμισε ότι οι οικονομικές σχέσεις Λιβάνου και Συρίας χρειάζονταν εδώ και χρόνια έναν νέο σχεδιασμό, καθώς οι προηγούμενες συμφωνίες είχαν διαμορφωθεί σε διαφορετικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επαναπροσδιορισμένη συνεργασία μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες διμερείς σχέσεις και για τις δύο χώρες, δεδομένης της γεωγραφικής εγγύτητας, των εμπορικών διασυνδέσεων και της αλληλεξάρτησης των οικονομιών τους.
Η γεωγραφική θέση της Συρίας αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα για τον Λίβανο, καθώς οι δύο χώρες μοιράζονται κοινά σύνορα μήκους περίπου 375 χιλιομέτρων στα βόρεια και ανατολικά του λιβανικού εδάφους. Η Βηρυτός εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις χερσαίες διαδρομές μέσω Συρίας για τη μεταφορά των εξαγωγών της προς την Ιορδανία και τις χώρες του Κόλπου. Κατά συνέπεια, η ομαλοποίηση των εμπορικών σχέσεων με τη Δαμασκό θεωρείται κρίσιμη για τη βελτίωση της περιφερειακής συνδεσιμότητας του Λιβάνου.
Αντίστοιχα, και η Συρία έχει χρησιμοποιήσει διαχρονικά το λιβανικό έδαφος ως σημαντικό εμπορικό πέρασμα προς τις διεθνείς αγορές. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου πολέμου, όταν οι παραδοσιακές εμπορικές οδοί της χώρας είχαν υποστεί σοβαρούς περιορισμούς, ο Λίβανος αποτέλεσε βασικό διάδρομο για τη διακίνηση συριακών προϊόντων και τη συνέχιση ορισμένων εξαγωγικών δραστηριοτήτων.
Παρά τη μακρά ιστορία οικονομικών διασυνδέσεων, το διμερές εμπόριο έχει παρουσιάσει σημαντική υποχώρηση τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον Άμερ Μπισάτ, κατά την περίοδο της μεγαλύτερης ανάπτυξής του ο συνολικός όγκος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο χωρών πλησίασε τα 800 εκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, το προηγούμενο έτος το ύψος του εμπορίου περιορίστηκε περίπου στα 250 εκατομμύρια δολάρια, επίπεδο που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αντανακλά τις πραγματικές δυνατότητες των δύο οικονομιών.
Ο Λιβανέζος υπουργός εκτίμησε ότι η οικονομική σχέση μεταξύ των δύο χωρών θα μπορούσε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη δυναμική και να ανέλθει σε επίπεδα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, εφόσον δημιουργηθεί ένα πιο σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο συνεργασίας που θα διευκολύνει τις επενδύσεις, το εμπόριο και τη διασυνοριακή οικονομική δραστηριότητα.
Ως πρώτο πρακτικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, στις αρχές Ιουλίου συγκροτήθηκε ειδική επιτροπή η οποία θα αναλάβει την αξιολόγηση περισσότερων από 40 υφιστάμενων συμφωνιών, πρωτοκόλλων και μνημονίων συνεργασίας που είχαν συναφθεί κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως επενδυτικά ζητήματα, φορολογικές ρυθμίσεις, καθεστώτα εισόδου και μετακίνησης πολιτών, καθώς και άλλες πτυχές που σχετίζονται με το διμερές εμπόριο.
Η επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσο οι υφιστάμενες συμφωνίες ανταποκρίνονται στις νέες οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες και θα προτείνει πιθανές τροποποιήσεις ή αντικαταστάσεις τους με νέα πλαίσια συνεργασίας. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού μηχανισμού που θα ενισχύει τις εμπορικές ροές και θα διευκολύνει τη συμμετοχή επιχειρήσεων και επενδυτών από τις δύο χώρες.
Ο Άμερ Μπισάτ διευκρίνισε ότι η διαδικασία επανεξέτασης των υφιστάμενων συμφωνιών αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες, καθώς απαιτείται λεπτομερής αξιολόγηση ενός μεγάλου αριθμού ρυθμίσεων που αφορούν διαφορετικούς οικονομικούς τομείς. Παράλληλα, τόνισε ότι η επίτευξη μιας ολοκληρωμένης εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Λιβάνου και Συρίας αποτελεί πιο φιλόδοξο στόχο, ο οποίος πιθανότατα θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να υλοποιηθεί.
Η αναθέρμανση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική σε μια περίοδο κατά την οποία τόσο ο Λίβανος όσο και η Συρία αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές προκλήσεις. Η ενίσχυση του εμπορίου, η αποκατάσταση των επενδυτικών δεσμών και η βελτίωση των μεταφορικών δικτύων θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικούς παράγοντες για την οικονομική ανάκαμψη και των δύο οικονομιών, δημιουργώντας παράλληλα ένα νέο μοντέλο συνεργασίας στη μεταπολεμική Μέση Ανατολή.
