Διαμεσολάβηση και Επιχειρείν

Ζωή Γιαννοπούλου - Δικηγόρος Θεσσαλονίκης

Τα περιθώρια του νομικού μας συστήματος διευρύνονται προκειμένου να αγκαλιάσουν νέους θεσμούς και πρακτικές συνεργατικής επίλυσης των εμπορικών διαφορών, όπως είναι οι Εναλλακτικοί τρόποι Επίλυσης Διαφορών, ειδικότερα, οι Διαπραγματεύσεις, η Διαμεσολάβηση και η Διαιτησία.

Ο όρος Εναλλακτική Επίλυση Διαφορών (Alternative Dispute Resolution) περιλαμβάνει όλες τις μεθόδους που οδηγούν στην επίλυση μιας διαφοράς χωρίς την έκδοση δικαστικής απόφασης.

Τί είναι η διαμεσολάβηση και ποιος είναι ο ρόλος του διαμεσολαβητή

Η διαμεσολάβηση είναι μία εμπιστευτική, ευέλικτη αλλά και συνάμα διαρθρωμένη διαδικασία κατά την οποία ο ειδικά εκπαιδευμένος διαμεσολαβητής, ουδέτερος και αμερόληπτος, διευκολύνει την επικοινωνία των εμπλεκομένων μελών και βοηθά στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις.

Ο διαμεσολαβητής διευκολύνει την επικοινωνία, καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και την αλληλοκατανόηση, βοηθά τα μέρη στη σύγκλιση των αποκλίνοντων συμφερόντων τους και στην εύρεση από τα ίδια λύσης κοινά αποδεκτής. Επικεντρώνεται στους λόγους για τους οποίους τα μέρη που συγκρούονται έχουν κλιμακώσει τη μεταξύ τους ένταση – όχι με σκοπό να κρίνει τη συμπεριφορά τους, αλλά με σκοπό να τα «εκπαιδεύσει»  προκειμένου να μπορέσουν τα ίδια να αντιληφθούν το πώς έφτασαν στο συγκεκριμένο σημείο.

Έργο του διαμεσολαβητή είναι αφού εξασφαλίσει τη δημιουργία ενός κλίματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης, συγκεντρώνοντας πληροφορίες από τα μέρη, να αναλύσει τις αιτίες της σύγκρουσης και στη συνέχεια να την επανασυνθέσει, να διαπιστώσει ποιό τμήμα της σύγκρουσης είναι το πιο ουσιώδες, και να επιλέξει τον κατάλληλο τρόπο διαχείρισής του.

Μετά την ανάλυση της σύγκρουσης και των αιτιών της, ο διαμεσολαβητής θα οδηγήσει τα μέρη με τις κατάλληλες τεχνικές και δεξιοτήτες στο στάδιο των διαπραγματεύσεων, όπου τα εμπλεκόμενα μέρη θα διαπραγματευτούν βάσει συμφερόντων και αναγκών. Στόχος της διαμεσολάβησης είναι να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ώστε τα μέρη να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τα πραγματικά τους συμφέροντα και ανάγκες και να πάρουν μέρος σε μια διαπραγμάτευση που στόχο θα έχει πρωτίστως την ικανοποίησή τους.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της Διαμεσολάβησης?

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της Διαμεσολάβησης είναι η εκούσια φύση της διαδικασίας. Τα μέρη επιλέγουν να προσέλθουν στη διαμεσολάβηση και μπορούν επίσης να επιλέξουν εάν επιθυμούν να αποχωρήσουν. Γνωρίζουν ότι αν δεν επιθυμούν να επιλύσουν τη διαφορά τους, δεν είναι υποχρεωμένοι να το κάνουν, αλλά γνωρίζουν επίσης ότι αν αποχωρήσουν από μια διαμεσολάβηση χάνουν τη δυνατότητα που έχουν να επιλέξουν τα ίδια τους όρους της επίλυσης.

Τα μέρη πρέπει να γνωρίζουν ότι αν δεν επιλύσουν τη διαφορά τους στη διαμεσολάβηση, υπάρχει ο κίνδυνος προσφυγής στη δικαστική οδό, όπου ένα δικαστής θα πάρει μια νομικά δεσμευτική και εκτελεστή απόφαση επί της οποίας δεν έχουν κανένα λόγο. Άρα στη Διαμεσολάβηση τα μέρη έχουν τον λόγο επί της τελικής συμφωνίας διότι τα ίδια τη διαμορφώνουν.

Τα μέρη είναι σε θέση να αποφασίσουν πώς θέλουν να επιλύσουν τη διαφορά τους, γνωρίζοντας μάλιστα ότι κανείς εκτός της διαμεσολάβησης δεν γνωρίζει τί έχει ειπωθεί, τί έχουν τα ίδια υποσχεθεί ή τι έχουν παραδεχτεί. Για τις επιχειρήσεις, αυτή η εμπιστευτικότητα είναι ουσιώδους σημασίας καθώς η ελκυστικότητα της διαμεσολάβησης για πολλές επιχειρήσεις έγκειται στην προστασία της εικόνας και της φήμης τους.

Με το αυξανόμενο κόστος της δικαστικής διαδικασίας και την έλλειψη νομικής βοήθειας, το άλλο μεγάλο πλεονέκτημα της είναι φυσικά το γεγονός ότι είναι πιο οικονομική από την προσφυγή στο δικαστήριο και διαδικαστικά ευκολότερη. Για τις επιχειρήσεις, η ταχύτητα επίλυσης των  διαφορών και διεκπεραίωσης όλων των δικαστικών διαδικασιών που τις αφορούν (φορολογία, συμβάσεις, διαδικασίες αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, πτώχευσης, εξυγίανσης) αποτελεί παράγοντα επιβίωσης.

Δυστυχώς, η Ελλάδα καταλαμβάνει την προτελευταία θέση μεταξύ των μελών της Ε.Ε. ως προς την ταχύτητα που χαρακτηρίζει τις διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης και τα στοιχεία για το επιχειρείν από την Παγκόσμια Τράπεζα είναι άκρως απογοητευτικά.

Βάσει αξιολόγησης, η Ελλάδα βρίσκεται στην 155η θέση ανάμεσα σε 189 χώρες όσον αφορά στην ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης στις εμπορικές διαφορές. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) παρατηρούνται 1.580 ημέρες καθυστέρηση, ενώ σε άλλες χώρες ο μέσος όρος είναι 540 ημέρες, δηλαδή 3 χρόνια μικρότερος. Οι αριθμοί είναι άκρως απογοητευτικοί και προδίδουν τη μη ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.

Ποια είναι η διαδικασία?

Τα μέρη ή ο νόμιμος αντιπρόσωπος ή εκπρόσωπος τους, όταν πρόκειται για νομικά πρόσωπα, παρίστανται πάντα με πληρεξούσιο δικηγόρο. Τα μέρη, συνοδευόμενα από τους δικηγόρους τους, διαπραγματεύονται και επιδιώκουν την επίλυση της διαφοράς τους με συμφωνία, ενώπιον ενός ανεξάρτητου και αμερόληπτου διαμεσολαβητή.Ο διαμεσολαβητής ορίζεται από τα μέρη ή από τρίτο πρόσωπο της επιλογής τους. Στο τέλος της διαδικασίας συντάσσεται Πρακτικό Διαμεσολάβησης, το οποίο περιλαμβάνει  τη συμφωνία των μερών το οποίο από την κατάθεση του στο Μονομελές Πρωτοδικείο αποκτά εκτελεστότητα.

Εν κατακλείδι

H Διαμεσολάβηση μπορεί να αποτελέσει κύριο μέσο αποτελεσματικής και βιώσιμης επίλυσης των εμπορικών διαφορών  με τη μεγαλύτερη στατιστικά ποσόστωση επιτυχίας στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μελέτη του Ευρωεπιμελητηρίου του 2014 εκτιμά ότι αν η διαμεσολάβηση προηγείτο συστηματικά κάθε δίκης σε αστικές και εμπορικές διαφορές, η ετήσια εξοικονόμηση κόστους σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ήταν μεταξύ  15 και 40 δισεκατομμυρίων ευρώ!

Η δε ετήσια εξοικονόμηση χρόνου θα ισοδυναμούσε με 8.000.000 χρόνια!

Οι επιχειρήσεις χάρη στην εναλλακτική επίλυση διαφορών πραγματοποιούν ευκολότερα πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών στη χώρα τους ή στο εξωτερικό μέσω του διαδικτύου ή εκτός αυτού. Μπορούν επίσης να διατηρήσουν ή να διαφυλλάσσουν φήμη της επιχείρησής τους και τις καλές σχέσεις με τους πελάτες, με μικρότερο κόστος διαχείρισης των παραπόνων, και μικρότερη έκθεση σε αρνητικές κριτικές.

Η διαμεσολάβηση μπορεί να αποτελέσει πυλώνα της ανάπτυξης και να συντελέσει στην αποκατάσταση της επενδυτικής εμπιστοσύνης και την προστασία της περιουσίας των ιδιωτών επενδυτών.

Έχει εξαιρετική σημασία για την υγιή επιχειρηματικότητα, αφού όπως είναι γνωστό, ανταγωνιστικότητα οικονομιών σημαίνει ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

 

Η Ζωή Γιαννοπούλου είναι Δικηγόρος Θεσσαλονίκης, Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια και Διαπιστευμένη Εκπαιδεύτρια Διαμεσολαβητών του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Είναι ιδρυτικό μέλος και διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Επίλυσης Συγκρούσεων, το οποίο είναι Επίσημος Φορέας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, κοινοποιημένος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Φορέας Επίλυσης της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας Ηλεκτρονικής Επίλυσης Διαφορών.

Πτυχιούχος του Τμήματος Νομικής της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος στο Eμπορικό και Oικονομικό Δίκαιο, και Διδακτορικού Τίτλου στο Εμπορικό και Οικονομικό Δίκαιο με ειδίκευση στις ευρωπαϊκές εμπορικές εταιρίες.

Έχει εκπαιδευτεί και πιστοποιηθεί ως Διαμεσολαβήτρια στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Έχει μετεκπαιδευτεί μεταξύ άλλων στην Αστική και Εμπορική Διαμεσολάβηση και στις Διαπραγματεύσεις σε επίπεδο Master Class στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Ηarvard των Ηνωμένων Πολιτειών.

Διαβάστε περισσότερες συνεντεύξεις εδώ.