Δρ. Ρίχαρντ Επστάιν: Προώθηση ελληνικών εξαγωγών με γερμανική τεχνογνωσία

Κύριε Επστάιν, βρίσκεστε στην Ελλάδα πολλά χρόνια και μάλιστα δραστηριοποιήστε εδώ επιχειρηματικά, πραγματοποιώντας μάλιστα και εξαγωγές βρεφικών και παιδικών ειδών από την χώρα μας. Πως ξεκίνησε η εμπλοκή σας με τις μεταρρυθμίσεις προώθησης των ελληνικών εξαγωγών;

Σωστά. Η Ελλάδα αποτελεί την βάση μου από το 2003, καθώς έχω παντρευτεί Ελληνίδα και έχουμε κάνει εδώ οικογένεια. Προσωπικά, από τα χρόνια της μαθητείας μου έχω συνδεθεί άμεσα με το διεθνές εμπόριο, κάτι που ασφαλώς συνεχίστηκε και μετά τον ερχομό μου στην Ελλάδα.

Εκ φύσεως και θέσεως, λοιπόν, παρακολοθούσα πάντοτε στενά και γνώριζα από πρώτο χέρι τις προκλήσεις και τις αγωνίες των εξαγωγικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι η οικονομική κρίση δημιουργούσε ολοένα και περισσότερες πληγές στον παραγωγικό ιστό της χώρας και στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα, καθιστούσε προφανές ότι απαιτούνται δράσεις υποστήριξης και προώθησης των εξαγωγών.

Και στο πεδίο αυτό υπήρξε ελληνογερμανική συνεργασία, σωστά;

Ακριβώς. Το 2016 ξεκίνησε στην Ελλάδα η εκπόνηση ενός Εθνικού Σχεδίου προώθησης των εξαγωγών, στο πλαίσιο και του Τρίτου Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής. Στόχος ήταν η ενδυνάμωση των αρμόδιων υπηρεσιών υποστήριξης εξωστρεφών επιχειρήσεων, προκειμένου να ενισχυθεί η εξαγωγική βάση της χώρας, συνεισφέροντας έτσι και στην αύξηση του μεριδίου των εξαγωγών στο ΑΕΠ της χώρας.

Και στο πλαίσιο διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας – της ηγέτιδας χώρας σε εξαγωγές στην ΕΕ-, οι γερμανικές αρχές προσφέρθηκαν να συνδράμουν τις προσπάθειες προώθησης των ελληνικών εξαγωγών. Μάλιστα συνεισέφεραν και πόρους από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων και Ενέργειας (BMWi), οι οποίοι προστέθηκαν στα κονδύλια του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSP), που υλοποιούσε η νυν Γενική Διεύθυνση Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων, η DG REFORM της Κομισιόν.

Το έργο της τεχνικής υποστήριξης για την προώθηση των εξαγωγών ανατέθηκε το 2017 στον γερμανικό οργανισμό διεθνούς συνεργασίας GIZ, που διατηρεί παρουσία σε περισσότερες από 120 χώρες του κόσμου. Εκεί ξεκινάει και η δική μου άμεση εμπλοκή με ένα project που συνδέει και τις δύο –πλέον- πατρίδες μου.

Ποιες ήταν οι προτεραιότητες και ποιά τα ως τώρα αποτελέσματα στο πεδίο συμμετοχής της GIZ;

Από τις αρχές του 2017 ως τα τέλη του 2020, η GIZ βασίστηκε στην γερμανική τεχνογνωσία και σε βέλτιστες διεθνές πρακτικές προκειμένου να υποστηρίξει μία σειρά δράσεων όπως:

  • Η ανάπτυξη εθνικής πύλης ενημέρωσης εξαγωγέων
  • Η δημιουργία help-desk εξαγωγέων στο Enterprise Greece
  • Η βελτίωση του διυπουργικού συντονισμού για την υλοποίηση δράσεων εξωστρέφειας
  • Η ένταξη του διεθνούς εμπορίου στα πεδία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος
  • Η αξιοποίηση μεθοδολογίας του Διεθνούς Κέντρου Εμπορίου (ITC) για την αναγνώριση εξαγωγικών προοπτικών για τα ελληνικά προϊόντα, ανά κλάδο και ανά χώρα-στόχο
  • Η περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας ανάλυσης αγορών (market intelligence) από τις αρμόδιες αρχές
  • Η καταγραφή της εξαγωγικής βάσης της χώρας, με στόχο την μελλοντική δημιουργία Μητρώου Εξαγωγέων
  • Η εκπόνηση σχεδίων δράσης για την υλοποίηση στρατηγικών διείσδυσης στις ξένες αγορές
  • Η μεταφορά και η διάδοση εξαγωγικής τεχνογνωσίας σε επίπεδο Περιφερειών
  • Η ενίσχυση του ρόλου και της εργαλειοθήκης προϊόντων του Οργανισμού Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων (ΟΑΕΠ)

Ήδη το help-desk  εξαγωγέων βαδίζει προς την πλήρη λειτουργικότητά του, ενώ σύντομα αναμένεται να ξεκινήσει η ανάπτυξη και της εθνικής πύλης ενημέρωσης από το Enterprise Greece. Στο πεδίο βελτίωσης διυπουργικού συντονισμού αποφασίστηκε η μεταφορά των αρμοδιοτήτων προώθησης εξαγωγών και των αρμόδιων υπηρεσιών υπό την σκέπη του Υπουργείο Εξωτερικών (ΥΠΕΞ), καθώς και η δημιουργία Κυβερνητικής Επιτροπής Εξωστρέφειας.

Παράλληλα, το ΥΠΕΞ και το Enterprise Greece έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα ανανεωμένο οπλοστάσιο εργαλείων και βάσεων δεδομένων, που επιτρέπουν την πιο συστηματική αναγνώριση εξαγωγικών ευκαιριών και την ακόμα πιο στοχευμένη χάραξη εξαγωγικής στρατηγικής.

Μιλήσατε για διεθνείς καλές πρακτικές. Υπάρχει τελικά συνταγή επιτυχίας για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων;

Μπορώ να πω ότι η πρόοδος υπήρξε μεγαλύτερη, ταχύτερη και πιο διαρκής στα πεδία εκείνα για τα οποία είχε εξασφαλιστεί πολιτική στήριξη, καθώς και η διακριτότητα και ο επιμερισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένης της ενεργού συμμετοχής και των εκπροσώπων του ιδιωτικού τομέα.

Αντίθετα, η έλλειψη συνέχειας στην δημόσια διοίκηση συχνά ακυρώνει τις αδιαμφισβήτητες ικανότητες του προσωπικού και προκαλεί καθυστερήσεις στην υλοποίηση των σχεδιασμών και των στρατηγικών, σε βαθμό που κάποιες να κινδυνεύουν να καταστούν ανεπίκαιρες ή να απαιτείται πλέον η αναπροσαρμογή τους.

Όπως έχει δείξει και η διεθνής εμπειρία, η μετουσίωση συναινέσεων στο πεδίο της εξωστρέφειας είναι αναγκαίο να βασιστεί πλέον στη συνεκτικότητα των στρατηγικών στόχων και κατευθύνσεων πάνω στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας, συνδέοντας τις εξαγωγές, με την βιομηχανική και αγροτική παραγωγή, τις νέες τεχνολογίες, τον τουρισμό και τον πολιτισμό.

Μπορείτε να μας δώσετε μερικά παραδείγματα;

Θα αναφέρω τις περιπτώσεις των δράσεων που προώθησαν πρόσφατα το Enterprise Greece, ο ΟΑΕΠ και τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Εξωτερικών. Στην περίπτωση του Enterprise Greece, δημιουργώντας ομάδες εργασίας με εξειδικευμένα και έμπειρα στελέχη, αρχικά και του Υπουργείο Ανάπτυξης και στη συνέχεια και του ΥΠΕΞ, όπως της Β1 Διεύθυνσης, κατέστη δυνατή η αξιολόγηση των κατάλληλων καλών διεθνών πρακτικών και η προσαρμογή τους στην ελληνική πραγματικότητα, προκειμένου να προσφέρονται πλέον ακόμα πιο βελτιωμένες υπηρεσίες υποστήριξης στους Έλληνες εξαγωγείς.

Αντίστοιχα, στον ΟΑΕΠ. Με σαφές στρατηγικό όραμα, η διοίκηση του Οργανισμού όχι μόνο αξιοποίησε αποτελεσματικά την τεχνική βοήθεια, αλλά και ενίσχυσε περαιτέρω τις διεθνείς συνεργασίες, στοχεύοντας στην ανάπτυξη νέων προϊόντων που να καλύπτουν σύγχρονες ανάγκες των εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, σημαντικό παράδειγμα είναι το ίδιο το TSI (Technical Support Instrument), όπως ονομάζεται πλέον το πρώην SRSP. Με επίκεντρο – ειδικά στη δεδομένη περίοδο – την αντιμετώπιση και των συνεπειών της πανδημικής κρίσης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία και χρησιμότητα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι όλες οι χώρες της ΕΕ, ακόμα και οι πιο προηγμένες, αξιοποιούν το συγκεκριμένο εργαλείο και τους πόρους του.

Και από την πλευρά της GIZ, να σημειώσω ότι είμαστε πολύ περήφανοι που τα προγράμματα τεχνικής υποστήριξης στην Ελλάδα, όπως η Προώθηση των Εξαγωγών, συγκαταλέγονται μεταξύ των παραδειγμάτων καλών πρακτικών της DG REFORM.

Τελικά έχουν μέλλον οι ελληνικές εξαγωγές;

Οι εξαγωγικές προοπτικές της χώρας είναι αναμφισβήτητες. Τις αναγνωρίζουν οι διεθνείς οργανισμοί, τις καταγράφουν επενδυτικά κεφάλαια, τις διατρανώνουν οι Έλληνες εξαγωγείς. Το ίδιο το Διεθνές Κέντρο Εμπορίου υπολογίζει ανεκμετάλλευτες εξαγωγικές προοπτικές τουλάχιστον 12 δις δολαρίων. Η πραγμάτωση αυτών των προοπτικών – μόνο από τον τομέα των αγαθών – θα φέρει το ποσοστό των ελληνικών εξαγωγών πάνω από το 50% του ΑΕΠ, με πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και την βιώσιμη ανάπτυξης της.

Κύριε Επστάιν, βρίσκεστε στην Ελλάδα πολλά χρόνια και μάλιστα δραστηριοποιήστε εδώ επιχειρηματικά, πραγματοποιώντας μάλιστα και εξαγωγές βρεφικών και παιδικών ειδών από την χώρα μας. Πως ξεκίνησε η εμπλοκή σας με τις μεταρρυθμίσεις προώθησης των ελληνικών εξαγωγών;

Σωστά. Η Ελλάδα αποτελεί την βάση μου από το 2003, καθώς έχω παντρευτεί Ελληνίδα και έχουμε κάνει εδώ οικογένεια. Προσωπικά, από τα χρόνια της μαθητείας μου έχω συνδεθεί άμεσα με το διεθνές εμπόριο, κάτι που ασφαλώς συνεχίστηκε και μετά τον ερχομό μου στην Ελλάδα.

Εκ φύσεως και θέσεως, λοιπόν, παρακολοθούσα πάντοτε στενά και γνώριζα από πρώτο χέρι τις προκλήσεις και τις αγωνίες των εξαγωγικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι η οικονομική κρίση δημιουργούσε ολοένα και περισσότερες πληγές στον παραγωγικό ιστό της χώρας και στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα, καθιστούσε προφανές ότι απαιτούνται δράσεις υποστήριξης και προώθησης των εξαγωγών.

Και στο πεδίο αυτό υπήρξε ελληνογερμανική συνεργασία, σωστά;

Ακριβώς. Το 2016 ξεκίνησε στην Ελλάδα η εκπόνηση ενός Εθνικού Σχεδίου προώθησης των εξαγωγών, στο πλαίσιο και του Τρίτου Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής. Στόχος ήταν η ενδυνάμωση των αρμόδιων υπηρεσιών υποστήριξης εξωστρεφών επιχειρήσεων, προκειμένου να ενισχυθεί η εξαγωγική βάση της χώρας, συνεισφέροντας έτσι και στην αύξηση του μεριδίου των εξαγωγών στο ΑΕΠ της χώρας.

Και στο πλαίσιο διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας – της ηγέτιδας χώρας σε εξαγωγές στην ΕΕ-, οι γερμανικές αρχές προσφέρθηκαν να συνδράμουν τις προσπάθειες προώθησης των ελληνικών εξαγωγών. Μάλιστα συνεισέφεραν και πόρους από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων και Ενέργειας (BMWi), οι οποίοι προστέθηκαν στα κονδύλια του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSP), που υλοποιούσε η νυν Γενική Διεύθυνση Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων, η DG REFORM της Κομισιόν.

Το έργο της τεχνικής υποστήριξης για την προώθηση των εξαγωγών ανατέθηκε το 2017 στον γερμανικό οργανισμό διεθνούς συνεργασίας GIZ, που διατηρεί παρουσία σε περισσότερες από 120 χώρες του κόσμου. Εκεί ξεκινάει και η δική μου άμεση εμπλοκή με ένα project που συνδέει και τις δύο –πλέον- πατρίδες μου.

Ποιες ήταν οι προτεραιότητες και ποιά τα ως τώρα αποτελέσματα στο πεδίο συμμετοχής της GIZ;

Από τις αρχές του 2017 ως τα τέλη του 2020, η GIZ βασίστηκε στην γερμανική τεχνογνωσία και σε βέλτιστες διεθνές πρακτικές προκειμένου να υποστηρίξει μία σειρά δράσεων όπως:

  • Η ανάπτυξη εθνικής πύλης ενημέρωσης εξαγωγέων
  • Η δημιουργία help-desk εξαγωγέων στο Enterprise Greece
  • Η βελτίωση του διυπουργικού συντονισμού για την υλοποίηση δράσεων εξωστρέφειας
  • Η ένταξη του διεθνούς εμπορίου στα πεδία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος
  • Η αξιοποίηση μεθοδολογίας του Διεθνούς Κέντρου Εμπορίου (ITC) για την αναγνώριση εξαγωγικών προοπτικών για τα ελληνικά προϊόντα, ανά κλάδο και ανά χώρα-στόχο
  • Η περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας ανάλυσης αγορών (market intelligence) από τις αρμόδιες αρχές
  • Η καταγραφή της εξαγωγικής βάσης της χώρας, με στόχο την μελλοντική δημιουργία Μητρώου Εξαγωγέων
  • Η εκπόνηση σχεδίων δράσης για την υλοποίηση στρατηγικών διείσδυσης στις ξένες αγορές
  • Η μεταφορά και η διάδοση εξαγωγικής τεχνογνωσίας σε επίπεδο Περιφερειών
  • Η ενίσχυση του ρόλου και της εργαλειοθήκης προϊόντων του Οργανισμού Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων (ΟΑΕΠ)

Ήδη το help-desk  εξαγωγέων βαδίζει προς την πλήρη λειτουργικότητά του, ενώ σύντομα αναμένεται να ξεκινήσει η ανάπτυξη και της εθνικής πύλης ενημέρωσης από το Enterprise Greece. Στο πεδίο βελτίωσης διυπουργικού συντονισμού αποφασίστηκε η μεταφορά των αρμοδιοτήτων προώθησης εξαγωγών και των αρμόδιων υπηρεσιών υπό την σκέπη του Υπουργείο Εξωτερικών (ΥΠΕΞ), καθώς και η δημιουργία Κυβερνητικής Επιτροπής Εξωστρέφειας.

Παράλληλα, το ΥΠΕΞ και το Enterprise Greece έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα ανανεωμένο οπλοστάσιο εργαλείων και βάσεων δεδομένων, που επιτρέπουν την πιο συστηματική αναγνώριση εξαγωγικών ευκαιριών και την ακόμα πιο στοχευμένη χάραξη εξαγωγικής στρατηγικής.

Μιλήσατε για διεθνείς καλές πρακτικές. Υπάρχει τελικά συνταγή επιτυχίας για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων;

Μπορώ να πω ότι η πρόοδος υπήρξε μεγαλύτερη, ταχύτερη και πιο διαρκής στα πεδία εκείνα για τα οποία είχε εξασφαλιστεί πολιτική στήριξη, καθώς και η διακριτότητα και ο επιμερισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένης της ενεργού συμμετοχής και των εκπροσώπων του ιδιωτικού τομέα.

Αντίθετα, η έλλειψη συνέχειας στην δημόσια διοίκηση συχνά ακυρώνει τις αδιαμφισβήτητες ικανότητες του προσωπικού και προκαλεί καθυστερήσεις στην υλοποίηση των σχεδιασμών και των στρατηγικών, σε βαθμό που κάποιες να κινδυνεύουν να καταστούν ανεπίκαιρες ή να απαιτείται πλέον η αναπροσαρμογή τους.

Όπως έχει δείξει και η διεθνής εμπειρία, η μετουσίωση συναινέσεων στο πεδίο της εξωστρέφειας είναι αναγκαίο να βασιστεί πλέον στη συνεκτικότητα των στρατηγικών στόχων και κατευθύνσεων πάνω στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας, συνδέοντας τις εξαγωγές, με την βιομηχανική και αγροτική παραγωγή, τις νέες τεχνολογίες, τον τουρισμό και τον πολιτισμό.

Μπορείτε να μας δώσετε μερικά παραδείγματα;

Θα αναφέρω τις περιπτώσεις των δράσεων που προώθησαν πρόσφατα το Enterprise Greece, ο ΟΑΕΠ και τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Εξωτερικών. Στην περίπτωση του Enterprise Greece, δημιουργώντας ομάδες εργασίας με εξειδικευμένα και έμπειρα στελέχη, αρχικά και του Υπουργείο Ανάπτυξης και στη συνέχεια και του ΥΠΕΞ, όπως της Β1 Διεύθυνσης, κατέστη δυνατή η αξιολόγηση των κατάλληλων καλών διεθνών πρακτικών και η προσαρμογή τους στην ελληνική πραγματικότητα, προκειμένου να προσφέρονται πλέον ακόμα πιο βελτιωμένες υπηρεσίες υποστήριξης στους Έλληνες εξαγωγείς.

Αντίστοιχα, στον ΟΑΕΠ. Με σαφές στρατηγικό όραμα, η διοίκηση του Οργανισμού όχι μόνο αξιοποίησε αποτελεσματικά την τεχνική βοήθεια, αλλά και ενίσχυσε περαιτέρω τις διεθνείς συνεργασίες, στοχεύοντας στην ανάπτυξη νέων προϊόντων που να καλύπτουν σύγχρονες ανάγκες των εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, σημαντικό παράδειγμα είναι το ίδιο το TSI (Technical Support Instrument), όπως ονομάζεται πλέον το πρώην SRSP. Με επίκεντρο – ειδικά στη δεδομένη περίοδο – την αντιμετώπιση και των συνεπειών της πανδημικής κρίσης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία και χρησιμότητα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι όλες οι χώρες της ΕΕ, ακόμα και οι πιο προηγμένες, αξιοποιούν το συγκεκριμένο εργαλείο και τους πόρους του.

Και από την πλευρά της GIZ, να σημειώσω ότι είμαστε πολύ περήφανοι που τα προγράμματα τεχνικής υποστήριξης στην Ελλάδα, όπως η Προώθηση των Εξαγωγών, συγκαταλέγονται μεταξύ των παραδειγμάτων καλών πρακτικών της DG REFORM.

Τελικά έχουν μέλλον οι ελληνικές εξαγωγές;

Οι εξαγωγικές προοπτικές της χώρας είναι αναμφισβήτητες. Τις αναγνωρίζουν οι διεθνείς οργανισμοί, τις καταγράφουν επενδυτικά κεφάλαια, τις διατρανώνουν οι Έλληνες εξαγωγείς. Το ίδιο το Διεθνές Κέντρο Εμπορίου υπολογίζει ανεκμετάλλευτες εξαγωγικές προοπτικές τουλάχιστον 12 δις δολαρίων. Η πραγμάτωση αυτών των προοπτικών – μόνο από τον τομέα των αγαθών – θα φέρει το ποσοστό των ελληνικών εξαγωγών πάνω από το 50% του ΑΕΠ, με πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και την βιώσιμη ανάπτυξης της.Ο

Ο Δρ. Ρίχαρντ Επστάιν είναι project manager της GIZ στα προγράμματα τεχνικής υποστήριξης για την προώθηση των εξαγωγών στην Ελλάδα, 2017-2020.