Κορέα: ‘φθίνει’ ο γίγαντας

Νέοι πτυχιούχοι φεύγουν στο εξωτερικό

Τι συνδέει την Ελλάδα με την Νότια Κορέα, πέρα ίσως από το γεγονός ότι και τα δύο κράτη υποφέρουν από υψηλά ποσοστά διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση; Το drain brain –και οι συνέπειές του- είναι για αμφότερα τα κράτη μια σκληρή πραγματικότητα, ένα ‘τέρας’ της καθημερινότητας που δεν αντιμετωπίζεται ούτε από το εκπαιδευτικό σύστημα αλλά ούτε κι από την πολιτεία.

Αν και μεταξύ των δύο χωρών υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο γιατί εκδηλώθηκε και ποια μορφή λαμβάνει το φαινόμενο της ‘διαρροής’ μορφωμένων και καταρτισμένων νέων πτυχιούχων στο εξωτερικό, εντούτοις υπάρχουν ορισμένα κοινά στοιχεία. Τα δικά μας προβλήματα τα γνωρίζουμε. Ας ρίξουμε όμως μια ματιά στην περίπτωση της Νότιας Κορέας, ενός ασιατικού ‘γίγαντα’ (αν μπορούμε να μιλάμε ακόμα μ’ έναν τέτοιο όρο…) που υποφέρει από τη ‘διαρροή εγκεφάλων’ και τους τρόπους που προσπαθεί να την αντιμετωπίσει.

 

ΕΠΙΜΟΝΗ ΑΝΕΡΓΙΑ

Αντιμετωπίζοντας μια άνευ προηγουμένου ανεργία, πολλοί νέοι Νοτιοκορεάτες – το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι στο ανθρώπινο δυναμικό της 4ης μεγαλύτερης οικονομίας στην Ασία- εγγράφονται το τελευταίο διάστημα σε κυβερνητικά προγράμματα απασχόλησης στο εξωτερικό. Πρόκειται για προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί και λειτουργούν εδώ και μια πενταετία για τους ολοένα και περισσότερους αποφοίτους κολεγίων που παραμένουν άνεργοι χρόνια μετά την αποφοίτησή τους. Τα κρατικά προγράμματα όπως το K-move, δρομολογήθηκαν για να συνδέσουν τους νέους Κορεάτες με ‘ποιοτικές θέσεις εργασίας’ -όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά- σε 70 χώρες. Τα προγράμματα κατάφεραν το 2018 να εξασφαλίσουν εργασία στο εξωτερικό για 5.783 πτυχιούχους· τρεις φορές περισσότερους από το 2013 όταν κι είχαν ξεκινήσει.

Προνομιακή χώρα μετανάστευσης η Ιαπωνία. Στη γείτονα χώρα  καταγράφεται έλλειψη εργατικού δυναμικού κι η ανεργία βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό 26 ετών. Δεύτερος προορισμός οι ΗΠΑ όπου κι εκεί ο Τραμπ έχει πετύχει – by his way ασφαλώς- να ρίξει την ανεργία το 2019 στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Σε αντίθεση με παρόμοια προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί κι υλοποιηθεί σε άλλες ασιατικές χώρες (π.χ. Σιγκαπούρη), τα οποία απαιτούν από τους ωφελημένους να επιστρέψουν στη χώρα τους και να εργαστούν στον δημόσιο τομέα για διάστημα έξι ετών, οι συμμετέχοντες στα προγράμματα της Νότιας Κορέας δεν υποχρεούνται ούτε να επιστρέψουν ούτε να εργαστούν για το κράτος στο μέλλον.

«Η ‘διαρροή’ πτυχιούχων δεν ανησυχεί άμεσα την κυβέρνηση. Πιο επείγον είναι τους προστατέψουμε από την φτώχεια ακόμα κι αν  χρειαστεί να τους ‘σπρώξουμε’ προς το εξωτερικό», δήλωσε με κυνική ειλικρίνεια ο Kim Chul-ju, αναπληρωτής διευθυντής στο Ινστιτούτο της Αναπτυξιακής Τράπεζας Ασίας.

ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ‘ΚΟΡΕΑ’

Ενώ η Ινδία και άλλες ασιατικές και λατινοαμερικανικές χώρες αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες στη δημιουργία θέσεων εργασίας για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, η Κορέα αντιμετωπίζει ένα επιπλέον – εντελώς ιδιάζον- πρόβλημα: η κυριαρχία των γιγαντιαίων οικογενειακών επιχειρήσεων (chaebol), αυτές που επί δεκαετίες αποτελούσαν την παραγωγική και επιχειρηματική ‘βιτρίνα’ της Κορέας, καθιστούν πλέον τη χώρα …ευάλωτη. Υπενθυμίζουμε ότι τα 10 κορυφαία επιχειρηματικά συγκροτήματα, συμπεριλαμβανομένων των παγκόσμιων εμπορικών γιγάντων  Samsung και η Hyundai, αποτελούν το ήμισυ της συνολικής κεφαλαιοποίησης της Νότιας Κορέας.

Το πρόβλημα είναι ότι μόλις το 13% του εργατικού δυναμικού της χώρας απασχολείται σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό μετά την Ελλάδα στον ΟΟΣΑ – ορίστε άλλο ένα κοινό στοιχείο στις οικονομίες των δύο χωρών-  και πολύ χαμηλότερο από το π.χ. 47% στην Ιαπωνία. «Οι μεγάλες εταιρείες έχουν κατακτήσει ένα επιχειρηματικό μοντέλο επιβίωσης χωρίς αύξηση των προσλήψεων, καθώς το κόστος εργασίας αυξάνεται και οι απολύσεις εργαζομένων καθίστανται δύσκολες» σχολιάζει ο Kim So-young, καθηγητής οικονομικών στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σεούλ. Κι αν οι μεγάλοι – που αντιμετωπίζουν την κρίση με καλύτερους όρους- δεν μπορούν να προσλάβουν, αντιλαμβάνεται κανείς τι επικρατεί στις μικρομεσαίες επιχιερήσεις.

Ωστόσο, ενώ αυξάνεται ο αριθμός των αποφοίτων κολλεγίων που μεταναστεύουν στο εξωτερικό για εργασία, η Νότια Κορέα φέρνει όλο περισσότερους αλλοδαπούς για να λύσουν ένα άλλο εργασιακό πρόβλημά της: την έντονη έλλειψη ανειδίκευτων εργαζομένων. Η Νότια Κορέα έχει την πιο μορφωμένη νεολαία μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, όπου τα τρία τέταρτα των μαθητών γυμνασίου συνεχίζουν τις σπουδές τους σε κολέγιο, σε σύγκριση με το μέσο όρο του 44,5%. Εδώ διαπιστώνουμε μια ακόμα, την τρίτη ομοιότητα της Ελλάδας με την Κορέα σε ότι αφορά τη δομή της αγοράς εργασίας και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την ανθρωπογεωγραφία της απασχόλησης. Το εντυπωσιακό είναι ότι ενώ οι ‘εισαγόμενοι’ ανειδίκευτοι εργάτες στην Κορέα είναι σε ορισμένες περιπτώσεις ακριβότεροι για τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες από τους Κορεάτες συναδέλφους τους (στο μισθό τους προστίθενται τα κόστη διαμονής και διατροφής τους), αναγκάζονται να τους προσλαμβάνουν μαζικά ακριβώς επειδή …δεν υπάρχουν Κορεάτες ανειδίκευτοι εργάτες!

Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι Κορεάτες που αξιοποίησαν τα κυβερνητικά προγράμματα εξεύρεσης εργασίας στο εξωτερικό, κάθε άλλο παρά ικανοποιημένοι νιώθουν καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι δουλειές που τους προσφέρθηκαν δεν ήταν τίποτα περισσότερο και τίποτα καλύτερο από θέση λαντζέρη στην Ταϊβάν ή εργάτη σε βιομηχανία επεξεργασίας κρέατος στην Αυστραλία. Αναφέρεται μάλιστα περίπτωση 30χρονου Κορεάτη γυμναστή, προπονητή κολύμβησης ο οποίος έπιασε μέσω κυβερνητικού προγράμματος δουλειά στο Σίδνεϊ το 2017 με μισθό 420 δολάρια το μήνα· σχεδόν το ένα τρίτο αυτών που περίμενε μέσω του προγράμματος.

ΑΝΤΕ ΓΕΙΑ…

Η κορεατική κυβέρνηση είναι απογοητευμένη από την ‘ανταπόδοση’ των συγκεκριμένων προγραμμάτων καθώς οι περισσότεροι Κορεάτες που ευνοούνται από αυτά, ρίχνουν μαύρη πέτρα πίσω τους. Σχεδόν το 90%  των επωφελούμενων από τα προγράμματα μεταξύ 2013-2016 δεν ανταποκρίθηκαν στην υποχρέωσή τους προς το Υπουργείο Εργασίας να ενημερώνουν για τον τόπο διαμονής τους και την εργασία τους. Την ίδια ώρα αυξάνεται η ζήτηση των προγραμμάτων, με την κυβέρνηση να ρίχνει μεγαλύτερα ποσά για τη στήριξή τους. Το 2015 είχε επενδύσει 49 εκατ. δολάρια, ενώ πέρυσι επένδυσε 65,5 εκατ. δολάρια.

Η Νότια Κορέα βρίσκεται κι αυτή – όπως πηγάζει από το ρεπορτάζ – εντός ενός φαύλου κύκλου στον οποίο όσο αυξάνεται η μετανάστευση μορφωμένων πτυχιούχων τόσο δυσκολεύει η εύρεση ανθρώπινου δυναμικού σε θέσεις ανειδίκευτων εργαζομένων και όσο μικραίνουν οι προσδοκίες αυτών που φεύγουν τόσο αυξάνουν οι απαιτήσεις αυτών που μπαίνουν στα χαμηλά σκαλοπάτια στην εγχώρια αγορά εργασίας. Κι αυτό σίγουρα θυμίζει κάτι στους αναγνώστες του Exportnews.

 

Το 2018 δημιουργήθηκαν στην Κορέα 97.000 νέες θέσεις εργασίας.Πρόκειται τον μικρότερο αριθμό εδώ και μια δεκαετία, από το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Η νεανική ανεργία στην Κορέα βρίσκεται στο 20% από το 2013, ενώ το αντίστοιχο μέσο ποσοστό για τις χώρες του ΟΟΣΑ βρίσκεται στο 16%.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, την άνοιξη του 2019, ένας στους 4 Κορεάτες 15-29 ετών  ήταν εκτός αγοράς εργασίας, είτε από δική του θέληση είτε λόγω έλλειψης προσφερόμενων θέσεων εργασίας.

Αριστερά η εξέλιξη της ανεργίας στην Κορέα την τελευταία εξαετία
και δεξιά ο αυξανόμενος αριθμός των Κορεατών που βρίσκουν δουλειά
στο εξωτερικό με τη βοήθεια της κυβέρνησής τους.
Πηγή: Reuters.