Το Διμερές Εμπόριο και οι Οικονομικές Σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής

“Οι ελληνικές εξαγωγές το πρώτο εξάμηνο 2019 αυξήθηκαν κατά 7,17% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του προηγούμενου έτους. Από €628,06 εκατ. ανήλθαν σε €673,06 εκατ.

Το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας – ΗΠΑ από το 2011 μέχρι και σήμερα παρουσιάζει θετικό πρόσημο για τη χώρα μας, με το ύψος του εμπορικού πλεονάσματος να ανέρχεται σε €680,73 εκατ., για το 2018. Δεδομένης της ανοδικής τάσης των ελληνικών εξαγωγών στην αμερικάνικη αγορά, με μία ιστορικά υψηλή άνοδο κατά 21,98%, σε σχέση με το 2017, η αξία των ελληνικών εξαγωγών έφτασε τα €1.370 εκατ. Από την άλλη πλευρά, η αξία των ελληνικών εισαγωγών από την αμερικάνικη αγορά είχε πτωτική τάση, φτάνοντας τα €689,34 εκατ., μία μείωση κατά 8%.

Διμερές Εμπόριο Ελλάδος – ΗΠΑ, σε εκατ. €

Πηγή: International Trade Center
Επεξεργασία: DK Market Research & Business Analysis Dpt., 2019
Σχεδιασμός: DK Marketing Graphic Design Dpt., 2019

 

Πιο συγκεκριμένα, οι ελληνικές εξαγωγές ανθίζουν από το 2002 (έκτος από τις πτώσεις του 2008 και του 2011), έχοντας μεγεθυνθεί κατά 115%, έως και το 2018. Mε το ρεκόρ αύξησης της αξίας (21,98 %), οι ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ, επιστρέφουν σε επίπεδα προ κρίσης (€1.370,92 το 2008 και 1.370,07 το 2018). Η αξιοσημείωτη ανάπτυξη των δύο τελευταίων ετών, ανέβασε την Ελλάδα 68η θέση (από την 70η που κατείχε το 2017) στην κατάταξη των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, σε αξία εισαγωγών.

Ωστόσο, η Αμερική βρίσκεται στη λίστα των τοπ 10 προορισμών των ελληνικών εξαγωγών, λαμβάνοντας την όγδοη θέση το 2018, με μερίδιο εξαγωγών 4.1%, γεγονός που εκφράζει την ανάγκη αύξησης των ελληνικών εξαγωγών περαιτέρω.

Αντίθετα με τις εξαγωγές, οι ελληνικές εισαγωγές από την αμερικάνικη αγορά, εμφανίζουν πτωτική τάση από το 2008, δείχνοντας μικρές προσπάθειες ανάκαμψης την τελευταία πενταετία.

Τα τεράστια επίπεδα εισαγωγών και εμπορικών ελλειμμάτων προ-κρίσης για την ελληνική οικονομία, με αποκορύφωμα το 2003, όπου η αξία εισαγωγών έφτασε τα €2.000 εκατ. και το εμπορικό έλλειμα να εκτινάσσεται στα €1,225 εκατ., αποτελούν παρελθόν. Το φιλικό κλίμα μεταξύ των δύο χωρών σε συνδυασμό με τη βοήθεια του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου, οδήγησε στην ανάπτυξη και εδραίωση των ελληνικών εξαγωγών στις ΗΠΑ. Σημαντική συμβολή έχει και η πολυπληθής ελληνική κοινότητα, αλλά και η αναγνώριση της υψηλή ποιότητας των ελληνικών προϊόντων από τους Αμερικάνους.

Τα 10 σημαντικότερα ελληνικά εξαγώγιμα εμπορεύματα προς τις ΗΠΑ (2018), σε εκατ. €

Πηγή: International Trade Center
Επεξεργασία: DK Market Research & Business Analysis Dpt., 2019
Σχεδιασμός: DK Marketing Graphic Design Dpt., 2019

 

Παρά το έδαφος που έχασαν τα πετρελαιοειδή προϊόντα (-10,64% σε σχέση με το 2017), συνεχίζουν να βρίσκονται στη πρώτη θέση των top 10 εξαγώγιμων προϊόντων προς τις ΗΠΑ, με μερίδιο αγοράς 15,41% (των συνολικών ελληνικών εξαγωγών) και αξία €211,13 εκατ. Ακολουθούν τα προϊόντα σωλήνων σιδήρου – χάλυβα και τα παρασκευάσματα αγροτικών προϊόντων με μερίδια αγοράς 14,75% και 12,40%, με αξίες €202,03 εκατ. και €169,85 εκατ., αντίστοιχα. Τα δύο τελευταία εμπορεύματα της λίστας, είναι ο Σίδηρος – Χάλυβας και ο χαλκός, με μερίδια 2,40% και 2,35%, που ισοδυναμούν σε 32,18 εκατ. και 32,83 εκατ., αντίστοιχα.

Ο κλάδος που ώθησε ανοδικά τις ελληνικές εξαγωγές στην Αμερική, ήταν ο βιομηχανικός, ο οποίος γνώρισε τεράστια εξαγωγική μεγέθυνση την περίοδο 2017 – 2018. Συγκεκριμένα, η αξία εξαγωγών των σωλήνων σιδήρου-χάλυβα, από €49,564 εκατ. που ήταν το 2017, αυξήθηκε σε €202,03 εκατ. την επόμενη χρονιά. Επίσης, τα είδη αλουμινίου γνώρισαν μεγέθυνση κατά 122,45% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, που κοστολογείται σε αύξηση κατά €79 εκατ., φτάνοντας την αξία εξαγωγών στα €143,65 εκατ.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση γραφείων ΟΕΥ ΗΠΑ (2019), συνολικά το μερίδιο αγοράς των βιομηχανικών προϊόντων είναι το 46% για το 2018, ενώ το 2017 ήταν 26%. Τα κύρια προϊόντα που μονοπωλούν τον κλάδο, είναι οι σωλήνες σιδήρου-χάλυβα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων αφορά εξαγωγές της εταιρείας “Σωληνουργεία Κορίνθου”, με προορισμό τη βιομηχανία υδρογοναθράκων, ενώ τα προϊόντα αλουμινίου αποτελούν εξαγωγές της “ALUMIL S.A” και χρησιμοποιούνται για αξιοποίηση στον κλάδο κατασκευών ακινήτων.

Χαρακτηριστική είναι η μείωση των εξαγωγών τροφίμων και ποτών, ενός “δυνατού” κλάδου της ελληνικής οικονομίας που περιλαμβάνει τα αγροτικά προϊόντα, όπως το ελαιόλαδο, η φέτα τα κρασιά και άλλα προϊόντα που η Ελλάδα παράγει και εξάγει παραδοσιακά. Η κατηγορία “Λίπη και Έλαια” μειώθηκε κατά 3,34% σε σχέση με το 2017, ενώ σύμφωνα με την ετήσια έκθεση γραφείων ΟΕΥ ΗΠΑ (2019), το μερίδιο αγοράς του κλάδου τροφίμων και ποτών μειώθηκε συνολικά από 29% σε 25%.

 

Τα 10 σημαντικότερα αμερικάνικα εισαγόμενα εμπορεύματα (2018), σε εκατ.€

Πηγή: International Trade Center
Επεξεργασία: DK Market Research & Business Analysis Dpt., 2019
Σχεδιασμός: DK Marketing Graphic Design Dpt., 2019

 

Όπως και στη λίστα των top 10 ελληνικών εξαγόμενων εμπορευμάτων στην Αμερική έτσι και στη λίστα των top 10 αμερικάνικων εισαγόμενων προϊόντων στην Ελλάδα, πρώτα έρχονται τα πετρελαιοειδή προϊόντα, με €200,92 εκατ. Ο όγκος εισαγόμενων πετρελαιοειδών εμπορευμάτων από την Αμερική αυξήθηκε κατακόρυφα σε σχέση με το 2017, δεδομένου ότι η αξία τους ήταν €74,03 εκατ. και έφτασε τα €200,92 εκατ.

Αξιοσημείωτη είναι και η αύξηση της αξίας εισαγωγών χαλκού σε σχέση με το 2017, αφού από €2,263 εκατ. (2017) έφτασε στα €32,22 εκατ. Αντίθετα με το χαλκό, η αξία εισαγωγών για εμπιστευτικά προϊόντα (μέρη οπλικών συστημάτων, διπλωματικές συναλλαγές, προϊόντα μονοπωλίου), που βρισκόταν στη πρώτη θέση της κατάταξης το 2017, μειώθηκε κατακόρυφα από €195,05 εκατ. σε €18,46 εκατ., γεγονός που συμβάλει σημαντικά στη μείωση των ελληνικών εισαγωγών από τις ΗΠΑ.

Η Επιρροή της Νέας Εμπορικής Πολιτικής

Τα θετικά δεδομένα του διμερούς εμπορίου μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ, που παρουσιάστηκαν την τελευταία δεκαετία, κινδυνεύουν να αναιρεθούν από τις νέες εμπορευματικές πολιτικές. To κλίμα προστατευτισμού που δημιουργείται στην Αμερική πλήττει περαιτέρω το εμπόριο.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η ελληνική εξαγωγική δραστηριότητα αντιμετωπίζει δυσκολίες εισόδου και πρόκειται να δεχθεί ακόμα μεγαλύτερο πλήγμα στις αγορές των ΗΠΑ. Τα προηγούμενα εμπορικά εμπόδια και η νέα εμπορική πολιτική που τέθηκε σε ισχύ από τις 18 Οκτωβρίου, πρόκειται να αναγκάσει πολλές ελληνικές εταιρείες να αφαιρέσουν την Αμερική, από τον χάρτη εξαγωγών τους.

Πιο αναλυτικά, τα  δασμολογικά εμπόδια σε προϊόντα χάλυβα φτάνουν το 25% και 10% σε  προϊόντα αλουμινίου, γεγονός που φαίνεται να δυσχεραίνει την εξαγωγική ικανότητα του βιομηχανικού κλάδου, ενός κλάδου που όπως προαναφέρθηκε αποτελεί ένα από τα οχήματα ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών στην αγορά των ΗΠΑ.

Στην λίστα της βαριάς δασμολόγησης υπάρχουν και προϊόντα τροφίμων όπως γιαούρτι, τυριά και υποκατάστατα τυριών, φρούτα, θαλασσινά και άλλα προϊόντα που συνθέτουν τον κλάδο τροφίμων και ποτών, έναν επίσης ισχυρό ελληνικό εξαγωγικό κλάδο στις αγορές των ΗΠΑ.

Σημαντικό πλήγμα δέχονται και οι εξαγωγές κονσέρβας κομπόστας ροδάκινου, που αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά μετά τη Γερμανία. Η αξία των ελληνικής προέλευσης εισαγωγών κομπόστας ροδάκινου στην Αμερική κυμαίνεται στα €45 εκατ. και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αγορές. Ωστόσο, τα δασμολογικά μέτρα βρίσκονται υπό δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων, με σημαντική πιθανότητα άρσης των νέων μέτρων σε πολλά προϊόντα.

Τα θετικά στοιχεία αφορούν το ελληνικό ελαιόλαδο μαζί με τις βρώσιμες ελιές, προϊόντα που ξέφυγαν από τους δασμούς. Η συγκεκριμένη εξαίρεση ανοίγει νέους δρόμους για αυτά τα παραδοσιακά προϊόντα, ώστε εν μέσω στρατηγικού σχεδιασμού να λάβουν ισχυρή θέση στα αμερικάνικα ράφια και ψυγεία. Επιπλέον, είναι μια ευκαιρία απόκτησης μεριδίου αγοράς για το ελληνικό ελαιόλαδο, εφόσον καλύπτει μόνο το 3% της κατανάλωσης στις ΗΠΑ. Σημειωτέων, τα αντίστοιχα προϊόντα της υπόλοιπης Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπέστησαν δασμούς 6.75 δις ετησίως.

Διμερείς Οικονομικές Σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ, Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, σε εκατ. €

 

Πηγή: SelectUSA, 2019
Επεξεργασία: DK Market Research & Business Analysis Dpt., 2019
Σχεδιασμός: DK Marketing Graphic Design Dpt., 2019

Θετικές είναι οι ενδείξεις και όσον αφορά τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις. Με την ελληνική οικονομία να ξεφεύγει σιγά σιγά από την κρίση, και το πολιτοοικονομικό περιβάλλον να βελτιώνεται συνεχώς, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από την Αμερική έχουν ανοδική τάση. Πιο συγκεκριμένα, οι αμερικάνικες ΑΞΕ στην Ελλάδα έφτασαν τα €1.272,44 εκατ. το 2018, σημειώνοντας αύξηση 16% σε σχέση με το 2017 (€1.100 εκατ.).

Ωστόσο, πτωτική ήταν η πορεία των ελληνικών ΑΞΕ στις ΗΠΑ για το 2018, καθώς συρρικνώθηκαν από €924,43 εκατ. σε €799,43 εκατ., μία μείωση κατά 14%. Η Ελλάδα στήριξε 2700 θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ μέσω των επενδύσεων, ενώ είναι η 2η χώρα προορισμός των ελληνικών ΑΞΕ, μετά την Κύπρο (International Monetary Fund, 2018).

Οι ΗΠΑ είναι ο έκτος σημαντικότερος επενδυτής για την Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, με μεγάλες και σημαντικές επενδύσεις. Η απόκτηση μετοχών της EFG Eurobank Ergasias S.A. από την Capital Group Companies, Inc, έναντι €595 εκατ. τον Μάιο του 2014 και η εξαγορά μεριδίου της Eurobank Properties Real Estate από την Wellington Management Company LLP, αποτελούν δύο από τις πιο σημαντικές επενδύσεις τα τελευταία έτη.

Εξίσου σημαντική θεωρείται η επένδυση της αμερικάνικης ONEX Technologies  Group, που με την ίδρυση της θυγατρικής της ONEX Shipyards στη Σύρο, έθεσε σε λειτουργία ξανά το ναυπηγείο Νεώριο Σύρου, ανοίγοντας 310 θέσεις εργασίας.

Το μέλλον των αμερικάνικων ΑΞΕ στην Ελλάδα φαντάζει ακόμα πιο ελπιδοφόρο. Πολλές εταιρείες κολοσσοί ενέργειας, φαρμακοβιομηχανίας, τεχνολογίας κλπ., ερευνούν το ενδεχόμενο επένδυσης στην Ελλάδα. Εκτός του ότι το οικονομικό τοπίο βελτιώνεται με τη σύσταση του νέου αναπτυξιακού νόμου και της μείωσης της φορολογίας, η Ελλάδα είναι ελκυστική λόγω των χαμηλών αποτιμήσεων του ισχυρού Δολαρίου έναντι του Ευρώ.

Ήδη η αναγγελία της Amazon για επένδυση €1,49 δις, ‘σπέρνει’ ευνοϊκές προσδοκίες στην ελληνική οικονομίας. Συγκεκριμένα, ο τεχνολογικός κολοσσός σκοπεύει να επεκτείνει τις δραστηριότητες του στην Ελλάδα, αποκτώντας έκταση στην ευρύτερη περιοχή της Ελευσίνας, προκειμένου να δημιουργηθεί κέντρο διανομής και διαλογής. Ο σκοπός επιλογής της Ελλάδας έχει να κάνει με την γεωγραφική της θέση, καθώς το κέντρο θα εξυπηρετεί την νοτιοανατολική Ευρώπη και την Μέση Ανατολή.

 

Διαπιστώσεις και Προτάσεις Ανάπτυξης των Ελληνοαμερικάνικων Οικονομικών και Εμπορικών Σχέσεων

 

Οι διμερείς εμπορικές σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ, αναμφισβήτητα μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω, δεδομένου του εύρους της αμερικάνικης αγοράς και του παραδοσιακού δεσμού ‘φιλίας’ που διέπει τις δύο χώρες. Μέχρι στιγμής η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα φαίνεται να έχει επιλέξει τη σωστή οδό, εφόσον τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι ελληνικές εξαγωγές έχουν λάβει ανοδική τροχιά την τελευταία δεκαετία, στις αγορές των ΗΠΑ, παρουσιάζοντας θετικό πρόσωπο απέναντι στις δύσκολες πολιτοοικονομικές συνθήκες, του Brexit και του εμπορικού πολέμου.

Σημείο αναφοράς της ανάπτυξης της εξαγωγικής δραστηριότητας προς την Αμερική αποτελεί, η αύξηση των εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων. Ο βιομηχανικός κλάδος θεωρείται αυτός που είναι υπεύθυνος για την τεχνολογική πρόοδο, καθώς οι σύγχρονες βιομηχανικές εταιρείες διαθέτουν τμήματα έρευνας και ανάπτυξης (R&D), ώστε να δημιουργούν καινοτομίες και να εξελίσσουν της υπάρχουσες τεχνολογίες. Επίσης, είναι ένας κλάδος που απορροφά μεγάλο ποσοστό εργατικού δυναμικού και αποτελεί βασική παράμετρο της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας. Οπότε, εύκολα μπορεί κάποιος να κατανοήσει την σημασία ανάπτυξης του συγκεκριμένου κλάδου στην ελληνική οικονομία.

Οι ελληνικές εισαγωγές εμπορευμάτων από την Αμερική, εμφανίζουν πτωτική τάση, με αποτέλεσμα το εμπορικό ισοζύγιο να παρουσιάζει πλεόνασμα υπέρ της Ελλάδος, από το 2011 έως και σήμερα.  Όπως προαναφέρθηκε, υπάρχει μεγάλη ευκαιρία διεύρυνσης αυτού του πλεονάσματος τα επόμενα χρόνια, αν οι ελληνικές εταιρείες και ο δημόσιος τομέας, συμπορευτούν εν μέσω στρατηγικών σχεδιασμών.

Οι εταιρείες προκειμένου να αυξήσουν την εξωστρέφειά τους και την ικανότητα προσαρμογής τους στις αγορές των ΗΠΑ, είναι αναγκαίο να συμμετέχουν σε προγράμματα όπως το ‘Trade USA’ και το ‘Enterprise Greece’. Με τον τρόπο αυτό θα έχουν την δυνατότητα εκπαίδευσης των στελεχών τους, μέσω σεμιναρίων και ημερίδων ενημέρωσης, ώστε να αποκτήσουν τις βέλτιστες πρακτικές τοποθέτησης των προϊόντων τους στην αγορά των ΗΠΑ.

Επιπλέον, σημαντική μεταβλητή ανάπτυξης της εξωστρέφειας και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας των εξαγωγικών επιχειρήσεων, είναι η ανάπτυξη μεγαλύτερων και περισσότερων δικτύων πώλησης, καθώς έτσι οι ελληνικές εταιρείες θα καταφέρουν να εγκαθιδρύσουν τα προϊόντα τους στην αμερικάνικη αγορά, μετατρέποντάς τα σε πιο ανταγωνιστικά μέσω των οικονομιών κλίμακας που θα επιτύχουν.

Από την άλλη, η πολιτεία, με την αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας, καθώς και με τη μείωση της φορολογίας, δημιουργεί έφορο έδαφος ανάπτυξης των εξαγωγικών εταιρειών, αλλά συμβάλει και στη προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων από χώρες όπως η Αμερική. Με τον τρόπο αυτό, τα ελληνικά προϊόντα γίνονται πιο ανταγωνιστικά, ενώ από την εισροή επενδύσεων θα επιταχυνθεί η ανάπτυξη της χώρας μας.

Οι ΑΞΕ από τις ΗΠΑ λαμβάνουν ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, γεγονός ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, καθώς οι ΑΞΕ έχουν ευεργετικές ιδιότητες για την χώρα υποδοχής, προσφέροντας θέσεις εργασίας, αύξηση της παραγωγικότητας, διάχυση των τεχνολογικών καινοτομιών και αύξηση του ανταγωνισμού. Η διαμήνυση ενδιαφέροντος για επενδύσεις από αμερικάνικες εταιρείες κολοσσούς, αναμένεται να βελτιώσει ακόμα περισσότερο τις ελληνοαμερικάνικες οικονομικές σχέσεις.

Από την πλευρά του τουρισμού, οι ροές Αμερικάνων τουριστών αυξήθηκαν κατά 26,9%, ενώ οι εισπράξεις έφτασαν το 1 δις ευρώ, μία αύξηση 27,8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η περαιτέρω ενίσχυση των αμερικάνικων ταξιδιωτικών ροών, θα επιτευχθεί με τη δρομολόγηση απευθείας αεροπορικών συνδέσεων και με επιπλέον αμερικάνικες πόλεις.

Με προσήλωση, συμβολή και αίσθημα συνεργασίας οι ελληνοαμερικάνικες σχέσεις θα αναπτυχθούν ακόμα περισσότερο, συνεισφέροντας σημαντικά στην πολυπόθητη ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.