Φορολογικό καθεστώς των μερισμάτων (από ελληνική ή αλλοδαπή εταιρεία)

«Ο εκάστοτε επενδυτής αποσκοπεί στην απόδοση των επιχειρηματικών του προσπαθειών, η οποία τις περισσότερες φορές υλοποιείται με την είσπραξη του μερίσματος. Πριν όμως από την είσπραξη του μερίσματος προηγείται η φορολόγηση του, η οποία επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το ποσοστό της καθαρής απόδοσης του επενδυτή.»

 

Καίριο ζήτημα και κρίσιμο σημείο σχετικά με τη λήψη αποφάσεων στο φορολογικό σχεδιασμό αποτελεί η φορολόγηση των μερισμάτων. Σύμφωνα με την ελληνική φορολογική νομοθεσία, «μέρισμα» είναι το εισόδημα που προκύπτει από μετοχές, ιδρυτικούς τίτλους, ή άλλα δικαιώματα συμμετοχής σε κέρδη τα οποία δεν αποτελούν απαιτήσεις από οφειλές (χρέη), καθώς και το εισόδημα από άλλα εταιρικά δικαιώματα, στα οποία περιλαμβάνονται τα μερίδια, οι μερίδες συμπεριλαμβανομένων των προμερισμάτων και μαθηματικών αποθεματικών, οι συμμετοχές σε κέρδη προσωπικών επιχειρήσεων, οι διανομές των κερδών από κάθε είδους νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, καθώς και κάθε άλλο συναφές διανεμόμενο ποσό.

Ο εκάστοτε επενδυτής αποσκοπεί στην απόδοση των επιχειρηματικών του προσπαθειών, η οποία τις περισσότερες φορές υλοποιείται με την είσπραξη του μερίσματος. Πριν όμως από την είσπραξη του μερίσματος προηγείται η φορολόγηση του, η οποία επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το ποσοστό της καθαρής απόδοσης του επενδυτή. Στη συνέχεια παρουσιάζονται βασικά θέματα που έχουν να κάνουν με την φορολόγηση των μερισμάτων που εισπράττονται στην Ελλάδα.

Τα μερίσματα που εισπράττονται στην Ελλάδα διαχωρίζονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

A: Μερίσματα που εισπράττει φυσικό πρόσωπο (φορολογικός κάτοικος Ελλάδας)

A1: Μερίσματα που εισπράττει φυσικό πρόσωπο, από ελληνικό νομικό πρόσωπο

A2: Μερίσματα που εισπράττει φυσικό πρόσωπο, από αλλοδαπό νομικό πρόσωπο

B: Μερίσματα που εισπράττει νομικό πρόσωπο (φορολογική κατοικία στην Ελλάδα)

B1: Μερίσματα που εισπράττει νομικό πρόσωπο, από ελληνικό νομικό πρόσωπο

B2: Μερίσματα που εισπράττει νομικό πρόσωπο, από αλλοδαπό νομικό πρόσωπο


«Η παρακράτηση φόρου επί των μερισμάτων εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση
του φυσικού προσώπου που τα λαμβάνει, εκτός από την υποχρέωση του για
καταβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.»

• A1
Μερίσματα που εισπράττει φυσικό πρόσωπο, από ελληνικό νομικό πρόσωπο

Το ελληνικό νομικό πρόσωπο αφαιρεί τον εταιρικό φόρο εισοδήματος (28% για τα εισοδήματα του 2018) και στη συνέχεια προβαίνει στη διανομή των μερισμάτων. Κατά την διανομή των υπολειπόμενων κερδών με τη μορφή μερισμάτων, απομένει η παρακράτηση του φόρου εισοδήματος που αντιστοιχεί στο εισόδημα από μερίσματα. Ο συντελεστής παρακράτησης ανέρχεται σε 10% για εισοδήματα που αποκτώνται από την 01/01/2019 και μετά, ενώ υπάρχουν πρόσφατες σχετικές κυβερνητικές εξαγγελίες σύμφωνα με τις οποίες ο συγκεκριμένος συντελεστής αναμένεται να μειωθεί στο 5%. Η παρακράτηση φόρου επί των μερισμάτων εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση του φυσικού προσώπου που τα λαμβάνει, εκτός από την υποχρέωση του για καταβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.

• A2
Μερίσματα που εισπράττει φυσικό πρόσωπο, από αλλοδαπό νομικό πρόσωπο

Το αλλοδαπό νομικό πρόσωπο αφαιρεί τον εταιρικό φόρο εισοδήματος που ισχύει στην επικράτεια του και στη συνέχεια προβαίνει στη διανομή των μερισμάτων. Ανάλογα με την χώρα όπου έχει την φορολογική του κατοικία, θα πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχει Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) μεταξύ της Ελλάδας και της χώρας αυτής. Σε περίπτωση που υπάρχει ΣΑΔΦ, τότε εφαρμόζονται τα αντίστοιχα άρθρα της ΣΑΔΦ που καθορίζουν την αποφυγή της διπλής φορολόγησης και τα οποία μπορεί να ορίζουν είτε την πίστωση του παρακρατούμενου φόρου επί των μερισμάτων, είτε και την πίστωση του εταιρικού φόρου επί του εισοδήματος. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει ΣΑΔΦ, τότε εφαρμόζεται το άρθρο 9 του Ν. 4172/2013 σχετικά με την πίστωση του φόρου αλλοδαπής. Σε κάθε περίπτωση, απομένει σε ισχύ η φορολογική υποχρέωση του φυσικού προσώπου για καταβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.

•B1
Μερίσματα που εισπράττει νομικό πρόσωπο, από ελληνικό νομικό πρόσωπο

Το ελληνικό νομικό πρόσωπο αφαιρεί τον εταιρικό φόρο εισοδήματος (28% για τα εισοδήματα του 2018) και στη συνέχεια προβαίνει στη διανομή των μερισμάτων. Κατά την διανομή των υπολειπόμενων κερδώνμε τη μορφή μερισμάτων και σύμφωνα με τα άρθρα 48 και 63 του Ν. 4172/2013, το νομικό πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή δεν παρακρατεί καθόλου φόρο από μερίσματα εφόσον:

το νομικό πρόσωπο που εισπράττει κατέχει μετοχές, μερίδια ή συμμετοχή τουλάχιστον δέκα τοις εκατό (10%), βάσει αξίας ή αριθμού, στο μετοχικό κεφάλαιο ή δικαιώματα σε κέρδη, δικαιώματα ψήφου του νομικού προσώπου που προβαίνει στη διανομή, και

το ελάχιστο ποσοστό κατοχής μετοχών ή μεριδίων ή συμμετοχής διακρατείται για τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες.

Εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί ακόμα οι 24 μήνες, ο υπόχρεος σε παρακράτηση μπορεί προσωρινά να μην προβεί σε παρακράτηση φόρου, εφόσον καταθέσει (τραπεζική) εγγύηση στη Φορολογική Διοίκηση. Η απαλλαγή καθίσταται οριστική και η εγγύηση λήγει κατά την ημερομηνία που συμπληρώνονται είκοσι τέσσερεις (24) μήνες διακράτησης του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής (10%). Εάν ο φορολογούμενος παύει να διακρατεί το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής πριν τη συμπλήρωση των είκοσι τεσσάρων (24) μηνών, η εγγύηση καταπίπτει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου κατά την ημερομηνία αυτή. Επίσης, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, τα μερίσματα δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για το ελληνικό νομικό πρόσωπο που τα εισπράττει.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, το εισόδημα από μερίσματα φορολογείται μαζί με όλα τα άλλα εισοδήματα του νομικού προσώπου που τα λαμβάνει, ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Αναλυτικότερα, το εισόδημα από τα μερίσματα αναγάγετε σε μικτό ποσό , από το οποίο αφαιρείται ο φόρος εισοδήματος που αναλογεί και ο τυχόν παρακρατούμενος φόρος.

• Β2
Μερίσματα που εισπράττει νομικό πρόσωπο, από αλλοδαπό νομικό πρόσωπο

Το αλλοδαπό νομικό πρόσωπο αφαιρεί τον εταιρικό φόρο εισοδήματος που ισχύει στην επικράτεια του και στη συνέχεια προβαίνει στη διανομή των μερισμάτων.

Σύμφωνα με τα άρθρα 48 και 63 του Ν. 4172/2013 και εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος κράτους – μέλους της Ε.Ε. και δεν θεωρείται φορολογικός κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε., και υπόκειται, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής, σε έναν από τους φόρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι Μέρος Β της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ, τότε ισχύουν οι ίδιες προϋποθέσεις (10% ποσοστό συμμετοχής και 24 μήνες διακράτηση) προκειμένου να μην διενεργηθεί παρακράτηση φόρου από το αλλοδαπό νομικό πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή. Επίσης, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, τα μερίσματα δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για το ελληνικό νομικό πρόσωπο που τα εισπράττει.

Εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί ακόμα οι 24 μήνες, ο υπόχρεος σε παρακράτηση μπορεί προσωρινά να μην προβεί σε παρακράτηση φόρου, εφόσον καταθέσει (τραπεζική) εγγύηση στη Φορολογική Διοίκηση. Η απαλλαγή καθίσταται οριστική και η εγγύηση λήγει κατά την ημερομηνία που συμπληρώνονται είκοσι τέσσερεις (24) μήνες διακράτησης του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής (10%). Εάν ο φορολογούμενος παύει να διακρατεί το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής πριν τη συμπλήρωση των είκοσι τεσσάρων (24) μηνών, η εγγύηση καταπίπτει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου κατά την ημερομηνία αυτή.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, το εισόδημα από μερίσματα φορολογείται μαζί με όλα τα άλλα εισοδήματα του νομικού προσώπου που τα λαμβάνει, ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα παράλληλα με την εφαρμογή του άρθρου 9 του Ν. 4172/2013 σχετικά με την πίστωση του φόρου που έχει καταβληθεί στην αλλοδαπή και του άρθρου 68 του ίδιου νόμου.Αναλυτικότερα, το εισόδημα από τα μερίσματα:

εφόσον το νομικό πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή έχει την έδρα του στην Ε.Ε., ανάγετε σε μικτό ποσό και αφαιρείται ο εταιρικός φόρος που αντιστοιχεί για αυτό το εισόδημα (μικτό ποσό) στην Ελλάδα,
εφόσον το νομικό πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή δεν έχει την έδρα του στην Ε.Ε., ανάγετε σε μικτό ποσό και αφαιρείται ο παρακρατούμενος φόρος που αντιστοιχεί για αυτό το εισόδημα (μικτό ποσό) στην Ελλάδα.
Έχοντας όλα τα ανωτέρω υπόψη, τα κρίσιμα σημεία σχετικά με την τελική συνολική φορολογική επιβάρυνση του επενδυτή κατά την είσπραξη μερισμάτων, αποτελούν:

ο συντελεστής εταιρικού φόρου εισοδήματος

ο συντελεστής του παρακρατούμενου  φόρου εισοδήματος

ο συντελεστής της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης

η χώρα όπου έχει την έδρα του το νομικό  πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή

Μπορείτε και εσείς να ζητήσετε πληροφορίες για το θέμα που σας απασχολεί, στέλνοντας απλά ένα email στο articles@exportnews.gr.

1. Μικτό Ποσό = Ποσό Μερίσματος + Εταιρικός Φόρος Εισοδήματος + Παρακρατούμενος Φόρος Μερίσματος
2. Μικτό Ποσό = Ποσό Μερίσματος + Εταιρικός Φόρος Εισοδήματος + Παρακρατούμενος Φόρος Μερίσματος
3. Μικτό Ποσό = Ποσό Μερίσματος + Παρακρατούμενος Φόρος Μερίσματος

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΕΡΚΕΚΟΓΛΟΥ,
Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής
Σύμβουλος Επιχειρήσεων Partner – tgs (Hellas)
Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές Α.Ε.