Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου κατέγραψαν αισθητή αύξηση στις εξαγωγές αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν σημειωθεί από την περίοδο πριν από την έναρξη της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Παρότι η άνοδος αυτή αποτυπώνει μια προσωρινή ενίσχυση της προσφοράς στις διεθνείς αγορές, τα νεότερα στοιχεία από τις θαλάσσιες μεταφορές δείχνουν ότι η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ αρχίζει εκ νέου να επιβραδύνεται, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή εντείνονται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Kpler, τα οποία επικαλείται το Reuters, οι συνολικές εξαγωγές αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Ιράν αυξήθηκαν κατά περίπου 16% σε σχέση με τον μέσο ημερήσιο όγκο εξαγωγών που είχε καταγραφεί καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιουνίου. Κατά το πρώτο μισό του Ιουλίου, οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν περίπου στα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, γεγονός που αποτυπώνει την προσπάθεια των χωρών της περιοχής να αυξήσουν την προσφορά τους προς τις διεθνείς αγορές εν μέσω ασταθών γεωπολιτικών συνθηκών.
Ακόμη υψηλότερες είναι οι εκτιμήσεις της εταιρείας Vortexa, η οποία υπολόγισε ότι οι εξαγωγές για το ίδιο χρονικό διάστημα ανήλθαν περίπου στα 13,06 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Παρότι υπάρχουν μικρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των δύο οργανισμών ως προς τον ακριβή υπολογισμό των εξαγόμενων ποσοτήτων, και οι δύο συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι οι πετρελαϊκές ροές από τον Κόλπο ενισχύθηκαν σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.
Η ανάλυση της Kpler δείχνει ότι η μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση των εξαγωγών προήλθε από τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν και το Ιράκ, χώρες που αξιοποίησαν την προσωρινή αποκλιμάκωση των εντάσεων για να αυξήσουν τις αποστολές πετρελαίου τους. Από την άλλη πλευρά, η Vortexa εκτιμά ότι το Ιράκ κατέγραψε τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση στις εξαγωγές, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρουσίασαν υποχώρηση των εξαγωγών τους σε σχέση με τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα που είχαν σημειώσει τον Ιούνιο.
Η ενίσχυση της προσφοράς από τις χώρες του Κόλπου συνέβαλε στη σταδιακή αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Οι αγορές αντέδρασαν θετικά μετά τη μείωση των ανησυχιών σχετικά με την επάρκεια της προσφοράς, εξέλιξη που συνδέθηκε με την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε στα μέσα Ιουνίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Η συμφωνία αυτή προέβλεπε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης θαλάσσιας οδού μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως, καθώς και τη δημιουργία προϋποθέσεων για μια ευρύτερη διπλωματική διευθέτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, η εύθραυστη αυτή συμφωνία αποδείχθηκε βραχύβια. Στις αρχές Ιουλίου οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν εξαιτίας έντονων διαφωνιών σχετικά με το καθεστώς διαχείρισης και ελέγχου της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που επανέφερε την αβεβαιότητα στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Οι επιπτώσεις της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων έγιναν γρήγορα αισθητές στις θαλάσσιες μεταφορές. Η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ άρχισε να μειώνεται εκ νέου, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και από τις δύο πλευρές εντάθηκαν. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, την Πέμπτη διήλθαν από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό μόλις τρία δεξαμενόπλοια μεταφοράς εμπορευμάτων, αριθμός που αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο ημερήσιων διελεύσεων από τον Μάιο.
Ο αναλυτής της Kpler, Γιοχάνες Ράουμπαλ, επισήμανε ότι η επιβράδυνση της ναυτιλιακής δραστηριότητας αποτελεί ένδειξη πως οι χώρες της περιοχής ενδέχεται να αναγκαστούν να περιορίσουν την παραγωγή τους. Όπως εξήγησε, η μείωση της διακίνησης μέσω των Στενών συνεπάγεται μικρότερες δυνατότητες εξαγωγών, γεγονός που αναπόφευκτα οδηγεί σε περιορισμό των ποσοτήτων αργού πετρελαίου που διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές.
Παρά την πρόσφατη αύξηση των εξαγωγών, τα συνολικά επίπεδα παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα που είχαν καταγραφεί πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, οι εξαγωγές εξακολουθούν να βρίσκονται περίπου 32% κάτω από το ιστορικό υψηλό των 17,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο, λίγο πριν από την κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, νέες ανησυχίες εκφράζονται και για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, έναν ακόμη κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, η ιρανική ηγεσία έχει δώσει οδηγίες στους αντάρτες Χούθι της Υεμένης να βρίσκονται σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας προκειμένου να παρεμποδίσουν τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρήσουν σε στρατιωτικά πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, καθώς θα δημιουργούσε νέους περιορισμούς στις θαλάσσιες μεταφορές και θα ενίσχυε τους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά.
Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντική αναδιάρθρωση των εξαγωγικών της διαδρομών, επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ. Μεγάλο μέρος των ενεργειακών εξαγωγών της πραγματοποιείται πλέον μέσω του λιμανιού Γιανμπού, το οποίο βρίσκεται στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας και προσφέρει εναλλακτική πρόσβαση στις διεθνείς αγορές χωρίς τη διέλευση από τον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, κατά τον Ιούλιο περίπου το 75% των συνολικών εξαγωγών της χώρας –που ανήλθαν σε περίπου 5,29 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων– διακινήθηκε μέσω του συγκεκριμένου λιμανιού. Η επιλογή αυτή αντανακλά τη στρατηγική της Σαουδικής Αραβίας να διασφαλίσει τη συνέχεια των εξαγωγών της ακόμη και σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ, περιορίζοντας όσο είναι δυνατόν τους γεωπολιτικούς κινδύνους που απειλούν τις παγκόσμιες ενεργειακές εφοδιαστικές αλυσίδες.
