Η Moody’s προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολυσύνθετο «κοκτέιλ κινδύνων», το οποίο, εάν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, ενδέχεται να οδηγήσει σε εκτεταμένες υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας πολλών χωρών. Οι κίνδυνοι αυτοί απειλούν να πλήξουν βασικά θεμέλια της οικονομίας όπως οι επενδύσεις, η απασχόληση και τα δημόσια οικονομικά, με αποτέλεσμα να τίθεται υπό σοβαρή πίεση η μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τον διεθνή οίκο αξιολόγησης, η αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις εμπορικές πολιτικές και η πιθανότητα ριζικής αναδιαμόρφωσης του διεθνούς εμπορίου διαβρώνουν τις παγκόσμιες πιστωτικές συνθήκες. Παράλληλα, η πρόσφατη έξαρση της έντασης στη Μέση Ανατολή –έστω και αν ακολούθησε μερική αποκλιμάκωση– καταδεικνύει ξεκάθαρα ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις εξακολουθούν να είναι καθοριστικός παράγοντας αβεβαιότητας για τις κρατικές οικονομίες, φέρνοντας τον κίνδυνο αιφνίδιων και σοβαρών διαταραχών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, η Moody’s αλλάζει τη στάση της απέναντι στις προοπτικές των κρατικών αξιολογήσεων παγκοσμίως: από σταθερές, τις υποβαθμίζει σε αρνητικές. Αρχικά, οι εκτιμήσεις για το 2025 βασίζονταν σε μια σταδιακή επιστροφή στη μακροοικονομική σταθερότητα και την εφαρμογή μακροπρόθεσμων μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η εντεινόμενη πολιτική αβεβαιότητα έχει φέρει στο προσκήνιο τη λήψη βραχυπρόθεσμων μέτρων στήριξης, τα οποία καθυστερούν τη δημοσιονομική εξυγίανση και παρεμποδίζουν την ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων.
Η καθυστέρηση στις εμπορικές διαπραγματεύσεις και ο κίνδυνος μιας μόνιμης αποσύνδεσης διεθνών οικονομιών οδηγούν σε αναδιάρθρωση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, προκαλώντας επαναπροσδιορισμό των εμπορικών σχέσεων και εντείνοντας την αβεβαιότητα. Αυτή η μεταβολή έχει βαθιές συνέπειες, ιδιαίτερα για χώρες που είναι έντονα ενσωματωμένες στα παγκόσμια παραγωγικά δίκτυα.
Σε αντίθεση με την απότομη, αλλά παροδική ύφεση της πανδημίας, η Moody’s προβλέπει τώρα μια πιο ήπια αλλά παρατεταμένη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Οι βαθιές αλλαγές στις δομές του παγκόσμιου εμπορίου και στις σχετικές ροές κεφαλαίων, αν αποδειχθούν μόνιμες, ενδέχεται να υπονομεύσουν μακροπρόθεσμα ολόκληρα επιχειρηματικά μοντέλα. Επιπλέον, τα προσωρινά δημοσιονομικά μέτρα που εφαρμόζουν τα κράτη για να αντισταθμίσουν τις άμεσες απώλειες εισοδήματος, είναι απίθανο να αποδειχθούν επαρκή μπροστά σε αυτή τη διαρθρωτική μεταβολή.
Η Moody’s τονίζει ότι η μετατόπιση της εμπορικής πολιτικής, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ, σηματοδοτεί μια ευρύτερη παγκόσμια ανακατάταξη. Η επιβολή δασμών 10% σε όλες τις εισαγωγές στις ΗΠΑ και ακόμη υψηλότερων στα περισσότερα κινεζικά προϊόντα, διαψεύδει τις προηγούμενες προσδοκίες για σταδιακή σταθεροποίηση του εμπορικού περιβάλλοντος. Καθώς ΗΠΑ και Κίνα –οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου– επανακαθορίζουν μονομερώς τους εμπορικούς όρους, οι επιπτώσεις είναι αναπόφευκτα παγκόσμιες.
Το ξέσπασμα ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν προσθέτει έναν επιπλέον βαθμό γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με συνέπειες για τις αγορές ενέργειας και τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς. Αν και οι άμεσες εντάσεις υποχώρησαν, οι προοπτικές για σταθερότητα στην περιοχή παραμένουν δυσοίωνες.
Αν και επί του παρόντος έχουν ανασταλεί οι νέες αυξήσεις δασμών στο πλαίσιο διμερών διαπραγματεύσεων, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: εξασθενημένη παγκόσμια ζήτηση, πτώση στις τιμές βασικών εμπορευμάτων –με εξαίρεση την πρόσφατη άνοδο του πετρελαίου λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων– και γενικευμένη ενίσχυση της πολιτικής αβεβαιότητας.
Σε περίπτωση σημαντικής κλιμάκωσης των δασμών από τις ΗΠΑ, η Moody’s προβλέπει σοβαρές επιπτώσεις στις πιστωτικές συνθήκες των κρατών. Θα υπάρξει διατάραξη των εμπορικών ροών, επιβράδυνση της ανάπτυξης, αποδυνάμωση των δημοσιονομικών και εξωτερικών ισοζυγίων, καθώς και αύξηση του κόστους δανεισμού. Οι εξαγωγείς θα υποστούν πλήγμα, είτε μέσω μείωσης των πωλήσεών τους είτε μέσω απορρόφησης του αυξημένου κόστους, γεγονός που θα περιορίσει τα περιθώρια κερδοφορίας.
Η ανασφάλεια που προκαλείται στις εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πιθανό να αναστείλει επενδυτικά σχέδια και να περιορίσει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, οδηγώντας σε περαιτέρω πίεση στο ΑΕΠ. Οι χώρες που βασίζονται σε εξαγωγές πρώτων υλών, όπως η Κίνα και άλλες αναδυόμενες αγορές, αναμένεται να δουν πτώση στα δημοσιονομικά τους έσοδα, καθώς και σε αυτά που προέρχονται από τις εξαγωγές.
Η επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης γενικότερα θα μειώσει την απόδοση εισαγωγικών δασμών και τη φορολογία εισοδήματος, δυσχεραίνοντας τους κρατικούς προϋπολογισμούς — ειδικά σε χώρες που παράλληλα αυξάνουν τις αντικυκλικές δαπάνες για στήριξη της οικονομίας. Έτσι, τα προσδοκώμενα βήματα για βελτίωση των δημόσιων οικονομικών ενδέχεται να καθυστερήσουν ή ακόμη και να αντιστραφούν.
Η Moody’s επισημαίνει επίσης τον αυξημένο κίνδυνο αυστηρότερων χρηματοδοτικών όρων, κυρίως για τις πιο ευάλωτες οικονομίες. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε χώρες που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στο εμπόριο με τις ΗΠΑ, έχουν χαμηλή οικονομική διαφοροποίηση και στενές δυνατότητες για χρηματοοικονομική άμυνα. Χώρες όπως η Γερμανία, που εξαρτώνται έντονα από τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων όπως αυτοκινητιστικά εξαρτήματα, ηλεκτρονικά και ημιαγωγοί, κινδυνεύουν από αναταράξεις στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.
Τελικά, όπως σημειώνει η Moody’s, ο συνολικός πιστωτικός αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα κάθε χώρας να αντιδράσει αποτελεσματικά στις προκλήσεις. Όσα κράτη έχουν περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο, υψηλό δημόσιο χρέος ή δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, θα υποστούν μεγαλύτερες πιέσεις. Την ίδια στιγμή, οι αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες –ειδικά στην Ευρώπη– προσθέτουν ακόμη ένα βάρος στους ήδη πιεσμένους
